Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 4 Sukta 2ऋग्वेद मण्डल 4 सूक्त 2Rigveda Mandala 4 Sukta 2
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
20 mein se 0 mantra complete
RV 4.2.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा देवो देवेष्वरतिर्निधायि । होता यजिष्ठो मह्ना शुचध्यै हव्यैरग्निर्मनुष ईरयध्यै ॥१॥
saral hindee anuvaad
martyon ke beech amar aur rit ke paalak agni devataaon ke doot tatha yajny men param kushal purohit ke roop men sthaapit hain, taaki apanee mahima se chamaken aur manushyon kee aahutiyon se oonche uthen.
RV 4.2.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
इह त्वं सूनो सहसो नो अद्य जातो जाताँ उभयाँ अन्तरग्ने । दूत ईयसे युयुजान ऋष्व ऋजुमुष्कान्वृषणः शुक्राँश्च ॥२॥
saral hindee anuvaad
he bal ke putr agni, aaj yahaan hamaare lie janm lekar aap devataaon aur manushyon ke beech doot banakar chalate hain aur apane balavaan, deeptimaan ashvon ko jotate hain, he mahaan.
RV 4.2.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
अत्या वृधस्नू रोहिता घृतस्नू ऋतस्य मन्ये मनसा जविष्ठा । अन्तरीयसे अरुषा युजानो युष्माँश्च देवान्विश आ च मर्तान् ॥३॥
saral hindee anuvaad
main man se rit ke aapake donon laal ashvon kee stuti karata hoon, jo vriddhi laate, ghrit tapakaate aur sabase tej daurate hain; is arun joree ko jotakar aap devataaon aur maanav samudaayon ke beech chalate hain.
RV 4.2.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
अर्यमणं वरुणं मित्रमेषामिन्द्राविष्णू मरुतो अश्विनोत । स्वश्वो अग्ने सुरथः सुराधा एदु वह सुहविषे जनाय ॥४॥
saral hindee anuvaad
he agni, uttam ashvon aur uttam rath vaale udaar daata, shreshth aahutiyaan dene vaale logon ke paas aryaman, varun, mitr, indr aur vishnu, maruton tatha ashvinon ko yahaan laaen.
RV 4.2.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥५॥
saral hindee anuvaad
he agni, shaktimaan svaamee, yah yajny gaayon, bheron, ashvon, veer saathiyon, ann aur santaan se samriddh hokar nirvighn bana rahe; isakee sanpada sthaayee, sudrirh aadhaar vaalee aur samriddh sabha se sushobhit ho.
RV 4.2.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँः पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य ॥६॥
saral hindee anuvaad
he agni, apane bal se samarth, us vyakti kee raksha karen jo paseena bahaakar aapake lie eendhan laata hai ya aapakee seva men apana sir tapaata hai; use har anisht chaahane vaale se bachaaen.
RV 4.2.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
यस्ते भरादन्नियते चिदन्नं निशिषन्मन्द्रमतिथिमुदीरत् । आ देवयुरिनधते दुरोणे तस्मिन्रयिर्ध्रुवो अस्तु दास्वान् ॥७॥
saral hindee anuvaad
jo aapakee bhookh ke lie ann laata hai, priy atithi ke roop men aapaka svaagat karake aapako jagaata hai aur devabhakti se apane ghar men aapako prajvalit karata hai, use sthaayee aur phaladaayee sanpada mile.
RV 4.2.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
यस्त्वा दोषा य उषसि प्रशंसात्प्रियं वा त्वा कृणवते हविष्मान् । अश्वो न स्वे दम आ हेम्यावान्तमंहसः पीपरो दाश्वांसम् ॥८॥
saral hindee anuvaad
us udaar upaasak ko sankat se paar pahunchaaen jo sandhya ya bhor men aapakee stuti karata hai, aahutiyon se aapako prasann karata hai aur apane ghar men svarn se saje ashv kee bhaanti aapakee dekhabhaal karata hai.
RV 4.2.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥९॥
saral hindee anuvaad
he amar agni, jo aapako arpan deta hai aur uthee huee yajnyasruva se aapakee seva karata hai, vah apane saare parishram ke beech dhan se vanchit n ho aur kisee dveshee shatru ke anisht se n ghire.
RV 4.2.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः ॥१०॥
saral hindee anuvaad
he udaar dev agni, jab aap kisee manushy ka suvyavasthit yajny prasann hokar sveekaar karen, tab usaka purohit dvaara kiya gaya arpan aapako priy ho, he yuvatam; aapakee seva men ham us upaasak kee unnati men sahaayak hon.
RV 4.2.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य ॥११॥
saral hindee anuvaad
vivekee agni manushyon ke jnyaan aur ajnyaan ko vaise pahachaanen jaise koee ashvon kee seedhee aur terhee peeth pahachaanata hai; he dev, hamen dhan aur uttam santaan den, prachurata pradaan karen aur abhaav door rakhen.
RV 4.2.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः ॥१२॥
saral hindee anuvaad
achook drishti vaale rishiyon ne drashta agni ko nirdesh dekar maanav grihon men sthaapit kiya; vahaan se, he mitravat svaamee, teevr charanon se chalakar un adbhut aur darshaneey devataaon ko dekhen.
RV 4.2.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥१३॥
saral hindee anuvaad
he yuvatam aur deeptimaan agni, aap som nichorakar aapakee seva karane vaale purohit ko uttam maarg dikhaate hain; he maanav aavashyakataaon ke poorak, parishramee upaasak kee sahaayata ke lie prachur aur ujjval sanpada laaen.
RV 4.2.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोरृतं येमुः सुध्य आशुषाणाः ॥१४॥
saral hindee anuvaad
he agni, pairon, haathon aur shareer se hamane aapake lie jo bhee kaam kiya hai, use vichaarasheel aur utsuk upaasakon ne yajny kee siddhi men lagaaya hai, jaise shilpee apane shram se rath banaate hain.
RV 4.2.15
Mantra 15मंत्र 15Mantra 15
अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः ॥१५॥
saral hindee anuvaad
ham saat agranee rishi maata usha se yajny kee sthaapana karane vaale manushyon ko utpann karen; ham dyau ke putr angiras banen aur deept hokar nidhi sanjoe parvat ko tor kholen.
RV 4.2.16
Mantra 16मंत्र 16Mantra 16
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन् ॥१६॥
saral hindee anuvaad
he agni, hamaare praacheen poorvajon ne yajny ko aage barhaaya aur apane stotron se nirmal prakaash tak pahunche; prithvee ko cheerakar unhonne arun gaayon ko prakat kiya.
RV 4.2.17
Mantra 17मंत्र 17Mantra 17
सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन् ॥१७॥
saral hindee anuvaad
deeptimaan aur devaparaayan un kushal karmiyon ne bhatthee men dhaatu kee bhaanti apane marty janm ko shuddh kiya; agni ko prajvalit aur indr ko balavaan karate hue ve gaayon ke vishaal baare tak pahunche aur use gher liya.
RV 4.2.18
Mantra 18मंत्र 18Mantra 18
आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः ॥१८॥
saral hindee anuvaad
he shaktimaan, usane devon ke janmon ko paas hee dekha, jaise bharapoor charaagaah men pashuon ke jhund; manushyon ke hit men, grihasvaamee ke lie aur aane vaalee peerhiyon kee vriddhi ke lie svar uthe.
RV 4.2.19
Mantra 19मंत्र 19Mantra 19
अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः ॥१९॥
saral hindee anuvaad
hamane aapake lie shram kiya aur apana kaary bhaleebhaanti poora kiya; ujjval ushaaon ne yajny ko prakaashit kiya, jab hamane poorn aur anek roopon men shobhaayamaan agni ko sanvaara, jo deept dev ka sundar netr hain.
RV 4.2.20
Mantra 20मंत्र 20Mantra 20
एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि ॥२०॥
saral hindee anuvaad
he agni, prajnyaavaan vidhaata, hamane aapake lie ye stutiyaan kahee hain; inhen prasannata se sveekaar karen, oonche prajvalit hon, hamaaree samriddhi barhaaen aur hamen prachur dhan den, he anek varon ke daata.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 403270. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
