Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 4 Sukta 1ऋग्वेद मण्डल 4 सूक्त 1Rigveda Mandala 4 Sukta 1
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
20 mein se 0 mantra complete
RV 4.1.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
त्वां ह्यग्ने सदमित्समन्यवो देवासो देवमरतिं न्येरिर इति क्रत्वा न्येरिरे । अमर्त्यं यजत मर्त्येष्वा देवमादेवं जनत प्रचेतसं विश्वमादेवं जनत प्रचेतसम् ॥१॥
saral hindee anuvaad
he agni, ek sankalp vaale devon ne apane vivek se tumhen divy doot niyukt karake yahaan bheja hai. he poojaneey, unhonne martyon ke beech tumhen amar, prajnyaavaan aur devon ko nikat laane vaale dev ke roop men utpann kiya hai.
RV 4.1.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
स भ्रातरं वरुणमग्न आ ववृत्स्व देवाँ अच्छा सुमती यज्ञवनसं ज्येष्ठं यज्ञवनसम् । ऋतावानमादित्यं चर्षणीधृतं राजानं चर्षणीधृतम् ॥२॥
saral hindee anuvaad
he agni, kripaapoorvak apane bhaaee varun ko yahaan devon ke beech laao—ve jyeshth hain, yajny men aanand lete hain, rit ke paalak aadity aur maanavajaati ko sanbhaalane vaale raaja hain.
RV 4.1.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
सखे सखायमभ्या ववृत्स्वाशुं न चक्रं रथ्येव रंह्यास्मभ्यं दस्म रंह्या । अग्ने मृळीकं वरुणे सचा विदो मरुत्सु विश्वभानुषु । तोकाय तुजे शुशुचान शं कृध्यस्मभ्यं दस्म शं कृधि ॥३॥
saral hindee anuvaad
he mitr, apane mitr ko hamaaree or utanee hee sheeghrata se le aao, jitanee tejee se pahiya ghoomata hai ya rath ke ghore daurate hain. he adbhut agni, hamen varun aur sabako prakaashit karane vaale maruton kee kripa dilaao; he deeptimaan, hamaare bachchon, unakee santati aur hamaara kalyaan karo.
RV 4.1.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥४॥
saral hindee anuvaad
he agni, tum varun ko jaanate ho; un dev ka krodh hamase door karo. he prajvalit, yajny karane aur aahuti pahunchaane men agranee, hamen har vair se mukt karo.
RV 4.1.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
स त्वं नो अग्नेऽवमो भवोती नेदिष्ठो अस्या उषसो व्युष्टौ । अव यक्ष्व नो वरुणं रराणो वीहि मृळीकं सुहवो न एधि ॥५॥
saral hindee anuvaad
he agni, is usha ke uday par sahaayata lekar hamaare sabase nikat raho. prasann man se hamaare lie varun ko anukool karo, hamaaree priy aahuti sveekaar karo aur hamaaree pukaar par sahaj hee aao.
RV 4.1.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
अस्य श्रेष्ठा सुभगस्य संदृग्देवस्य चित्रतमा मर्त्येषु । शुचि घृतं न तप्तमघ्न्याया स्पार्हा देवस्य मंहनेव धेनोः ॥६॥
saral hindee anuvaad
martyon ke beech in mangalakaaree dev kee drishti atyant uttam aur deeptimay hai; vah ahinsaneey gaay se mile shuddh, garm ghee aur usake bharapoor daan kee tarah priy hai.
RV 4.1.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
त्रिरस्य ता परमा सन्ति सत्या स्पार्हा देवस्य जनिमान्यग्नेः । अनन्ते अन्तः परिवीत आगाच्छुचिः शुक्रो अर्यो रोरुचानः ॥७॥
saral hindee anuvaad
dev agni ke teen saty, shreshth aur vaanchhaneey janm hain. aseem vistaar men aavrit hokar ve aae hain—pavitr, ujjval aur prakhar prakaash se chamakate hue svaamee.
RV 4.1.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
स दूतो विश्वेदभि वष्टि सद्मा होता हिरण्यरथो रंसुजिह्वः । रोहिदश्वो वपुष्यो विभावा सदा रण्वः पितुमतीव संसत् ॥८॥
saral hindee anuvaad
yah doot har yajnyasthal par jaana chaahata hai; vah svarnarath aur manohar jihva vaala aavaahanakarta purohit hai. laal ghoron vaala, sundar aur deeptimaan agni sada aanandadaayak hai, jaise bharapoor bhojan se sanpann koee sabha.
RV 4.1.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
स चेतयन्मनुषो यज्ञबन्धुः प्र तं मह्या रशनया नयन्ति । स क्षेत्यस्य दुर्यासु साधन्देवो मर्तस्य सधनित्वमाप ॥९॥
saral hindee anuvaad
yajny ke dvaara manushyon se jure hue ve samajh jagaate hain; log unhen ek prabal doree se aage le chalate hain. apana kaary siddh karate hue ve marty ke ghar men basate hain aur dev hokar usakee sanpatti men bhaagee banate hain.
RV 4.1.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥१०॥
saral hindee anuvaad
maarg jaanane vaale agni hamen devon dvaara niyat apane us dhan tak le jaaen, jise sabhee amaron ne prajnya se racha aur jise rachate samay janak dyauhpita ne saty kee varsha kee.
RV 4.1.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
स जायत प्रथमः पस्त्यासु महो बुध्ने रजसो अस्य योनौ । अपादशीर्षा गुहमानो अन्तायोयुवानो वृषभस्य नीळे ॥११॥
saral hindee anuvaad
ve pahale gharon men janme, vishaal antariksh ke aadhaar par, usake garbh men. pairon aur sir se rahit, apane donon chhor chhipaate hue, ve vrishabh ke aashray men svayan ko samete rahe.
RV 4.1.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
प्र शर्ध आर्त प्रथमं विपन्यँ ऋतस्य योना वृषभस्य नीळे । स्पार्हो युवा वपुष्यो विभावा सप्त प्रियासोऽजनयन्त वृष्णे ॥१२॥
saral hindee anuvaad
pahale stuti ke beech unaka bal prakat hua, rit ke garbh men, vrishabh ke aashray men. vaanchhaneey, yuva, sundar aur deeptimaan agni ko saat priy janon ne balavaan vrishabh ke lie utpann kiya.
RV 4.1.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
अस्माकमत्र पितरो मनुष्या अभि प्र सेदुरृतमाशुषाणाः । अश्मव्रजाः सुदुघा वव्रे अन्तरुदुस्रा आजन्नुषसो हुवानाः ॥१३॥
saral hindee anuvaad
yahaan hamaare maanav poorvaj rit ke paalan men tatpar hokar apane sthaanon par baithe. ushaaon ko pukaarate hue unhonne patthar ke ghere ke bheetar gupha men chhipee bharapoor doodh dene vaalee gaayon ko baahar nikaala.
RV 4.1.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
ते मर्मृजत ददृवांसो अद्रिं तदेषामन्ये अभितो वि वोचन् । पश्वयन्त्रासो अभि कारमर्चन्विदन्त ज्योतिश्चकृपन्त धीभिः ॥१४॥
saral hindee anuvaad
chattaan ko cheerakar ve shobhit hue aur doosaron ne unake kaary ka chaaron or bakhaan kiya. gaayon ko paane kee ichchha se unhonne stutigaan kiya, prakaash paaya aur prerit stotron se pooja kee.
RV 4.1.15
Mantra 15मंत्र 15Mantra 15
ते गव्यता मनसा दृध्रमुब्धं गा येमानं परि षन्तमद्रिम् । दृळ्हं नरो वचसा दैव्येन व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥१५॥
saral hindee anuvaad
gaayon ko paane men man lagaae un utsuk purushon ne divy vaanee se drirh, saghan chattaan khol dee—vah thos baara jisane gaayon ko chaaron or se band kar rakha tha.
RV 4.1.16
Mantra 16मंत्र 16Mantra 16
ते मन्वत प्रथमं नाम धेनोस्त्रिः सप्त मातुः परमाणि विन्दन् । तज्जानतीरभ्यनूषत व्रा आविर्भुवदरुणीर्यशसा गोः ॥१६॥
saral hindee anuvaad
unhonne doodh dene vaalee gaay ka pahala naam samajha aur maata ke teen gune saat param naam jaane. yah jaanakar samoohon ne stuti kee aur soory kee aabha ke saath arun usha prakat huee.
RV 4.1.17
Mantra 17मंत्र 17Mantra 17
नेशत्तमो दुधितं रोचत द्यौरुद्देव्या उषसो भानुरर्त । आ सूर्यो बृहतस्तिष्ठदज्राँ ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन् ॥१७॥
saral hindee anuvaad
ghana andhakaar mit gaya, aakaash chamak utha aur devee usha ka prakaash udit hua. soory vishaal vistaaron men oopar uthe, martyon ke seedhe aur kutil karmon ko dekhate hue.
RV 4.1.18
Mantra 18मंत्र 18Mantra 18
आदित्पश्चा बुबुधाना व्यख्यन्नादिद्रत्नं धारयन्त द्युभक्तम् । विश्वे विश्वासु दुर्यासु देवा मित्र धिये वरुण सत्यमस्तु ॥१८॥
saral hindee anuvaad
tab jaagakar unhonne chaaron or dekha aur aakaash se niyat dhan ko apane adhikaar men liya. sabhee dev sabhee gharon men upasthit the; he mitr aur varun, yah praarthana saphal ho.
RV 4.1.19
Mantra 19मंत्र 19Mantra 19
अच्छा वोचेय शुशुचानमग्निं होतारं विश्वभरसं यजिष्ठम् । शुच्यूधो अतृणन्न गवामन्धो न पूतं परिषिक्तमंशोः ॥१९॥
saral hindee anuvaad
main deeptimaan agni kee stuti karoon, jo aavaahanakarta purohit, sabake poshak aur yajny men agranee hain—doodh dene ke lie khule gaayon ke oodh kee tarah pavitr, danthal se nikaale, chhaane aur undele gae somaras ke samaan.
RV 4.1.20
Mantra 20मंत्र 20Mantra 20
विश्वेषामदितिर्यज्ञियानां विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्निर्देवानामव आवृणानः सुमृळीको भवतु जातवेदाः ॥२०॥
saral hindee anuvaad
agni yajnyabhaag paane vaale sabhee devon men aditi hain aur samast maanavajaati ke atithi hain. devon ka sanrakshan praapt karate hue jaatavedas ham par kripaalu hon.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 198212. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
