Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 4 Sukta 16ऋग्वेद मण्डल 4 सूक्त 16Rigveda Mandala 4 Sukta 16
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
21 mein se 0 mantra complete
RV 4.16.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
आ सत्यो यातु मघवाँ ऋजीषी द्रवन्त्वस्य हरय उप नः । तस्मा इदन्धः सुषुमा सुदक्षमिहाभिपित्वं करते गृणानः ॥१॥
saral hindee anuvaad
udaar, satyanishth aur vegavaan indr hamaare paas aaen aur unake harit ashv yahaan sheeghr pahunchen. hamane unake lie yah shaktidaayak som nichora hai. stuti se prasann hokar ve yahaan padhaaren.
RV 4.16.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
अव स्य शूराध्वनो नान्तेऽस्मिन्नो अद्य सवने मन्दध्यै । शंसात्युक्थमुशनेव वेधाश्चिकितुषे असुर्याय मन्म ॥२॥
saral hindee anuvaad
he veer, yaatra ke ant kee tarah apane ashvon ko rath se kholen aur aaj ke som savan men aanandit hon. ushana kee tarah purohit aap vivekasheel adhipati ke lie stuti aur praarthana prastut kare.
RV 4.16.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
कविर्न निण्यं विदथानि साधन्वृषा यत्सेकं विपिपानो अर्चात् । दिव इत्था जीजनत्सप्त कारूनह्ना चिच्चक्रुर्वयुना गृणन्तः ॥३॥
saral hindee anuvaad
jab prabal vrishabh indr bharapoor som peekar usakee saraahana karate hain aur maneeshee kee tarah gupt roop se anushthaan sampann karate hain, tab ve svarg se saat gaayak utpann karate hain. ve unaka gunagaan karate hue din men bhee apane kaary poore karate hain.
RV 4.16.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
स्वर्यद्वेदि सुदृशीकमर्कैर्महि ज्योती रुरुचुर्यद्ध वस्तोः । अन्धा तमांसि दुधिता विचक्षे नृभ्यश्चकार नृतमो अभिष्टौ ॥४॥
saral hindee anuvaad
jab stutiyon ne svarg ka sundar prakaash prakat kiya aur gaayakon ne prabhaat men mahaan jyoti jagaaee, tab veeron men agranee indr sahaayata ke lie aae aur logon ko dekhane yogy banaane ke lie ghana andhakaar door kar diya.
RV 4.16.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
ववक्ष इन्द्रो अमितमृजीष्युभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा । अतश्चिदस्य महिमा वि रेच्यभि यो विश्वा भुवना बभूव ॥५॥
saral hindee anuvaad
vegavaan indr aparimit roop se barhe hain aur unhonne apanee mahima se aakaash tatha prithvee ko bhar diya hai. unaka prataap inase bhee aage phailakar sabhee lokon ko paar karata hai.
RV 4.16.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
विश्वानि शक्रो नर्याणि विद्वानपो रिरेच सखिभिर्निकामैः । अश्मानं चिद्ये बिभिदुर्वचोभिर्व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥६॥
saral hindee anuvaad
manushyon ke hitakaaree sabhee karmon ko jaanane vaale shakr ne apane utsuk saathiyon ke saath jal ko mukt kiya. unhonne apane mantron se chattaan tak cheer dee aur gaayon se bhara baara khol diya.
RV 4.16.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
अपो वृत्रं वव्रिवांसं पराहन्प्रावत्ते वज्रं पृथिवी सचेताः । प्रार्णांसि समुद्रियाण्यैनोः पतिर्भवञ्छवसा शूर धृष्णो ॥७॥
saral hindee anuvaad
aapane jal ko rokane vaale vritr ko maar giraaya aur chetan prithvee ne aapake vajr ka saath diya. he nirbheek veer, apane bal se adhipati banakar aapane samudr ke jal ko pravaahit kiya.
RV 4.16.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
अपो यदद्रिं पुरुहूत दर्दराविर्भुवत्सरमा पूर्व्यं ते । स नो नेता वाजमा दर्षि भूरिं गोत्रा रुजन्नङ्गिरोभिर्गृणानः ॥८॥
saral hindee anuvaad
he anek janon dvaara pukaare gae indr, jab aapane jal mukt karane ke lie chattaan cheeree, tab sarama aapake aage prakat huee. anggirason kee stuti paakar aapane gaayon ke baare tore aur hamaare naayak banakar hamen bharapoor poshan diya.
RV 4.16.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
अच्छा कविं नृमणो गा अभिष्टौ स्वर्षाता मघवन्नाधमानम् । ऊतिभिस्तमिषणो द्युम्नहूतौ नि मायावानब्रह्मा दस्युरर्त ॥९॥
saral hindee anuvaad
he udaar indr, manushyon ka dhyaan rakhane vaale, us rishi ke paas aaen jo sooryaprakaash paane ke sangharsh men aapakee sahaayata maangata hai. vijay ke lie pukaarane par use sahaara den aur praarthana se rahit kapatee dasyu ko gir jaane den.
RV 4.16.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
आ दस्युघ्ना मनसा याह्यस्तं भुवत्ते कुत्सः सख्ये निकामः । स्वे योनौ नि षदतं सरूपा वि वां चिकित्सदृतचिद्ध नारी ॥१०॥
saral hindee anuvaad
dasyu ka vadh karane ka sankalp lekar ghar aaen, kyonki kuts aapakee maitree ke lie utsuk hain. aap donon samaan roop dhaaran kie apane nivaas men saath baithen, jabaki saty ko jaanane vaalee stree aap donon men bhed pahachaanane ka prayatn kare.
RV 4.16.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
यासि कुत्सेन सरथमवस्युस्तोदो वातस्य हर्योरीशानः । ऋज्रा वाजं न गध्यं युयूषन्कविर्यदहन्पार्याय भूषात् ॥११॥
saral hindee anuvaad
kuts kee sahaayata ke lie utsuk hokar aap unake rath men chalate hain aur apane vaayu jaise vegavaan donon ashvon ko prerit tatha nirdeshit karate hain. jaise koee manachaaha puraskaar paana chaahe, vaise aap seedha daurane vaale us jore ko jotana chaahate hain, taaki rishi usee din paar pahunch saken.
RV 4.16.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
कुत्साय शुष्णमशुषं नि बर्हीः प्रपित्वे अह्नः कुयवं सहस्रा । सद्यो दस्यून्प्र मृण कुत्स्येन प्र सूरश्चक्रं वृहतादभीके ॥१२॥
saral hindee anuvaad
kuts ke lie aapane atript shushn ko maar giraaya aur din ke aarambh men kuyav ko usake sahasron saathiyon sahit paraast kiya. kuts ke sahayogee ke saath dasyuon ko sheeghr kuchal den aur yuddh men soory ka chakr ukhaar len.
RV 4.16.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
त्वं पिप्रुं मृगयं शूशुवांसमृजिश्वने वैदथिनाय रन्धीः । पञ्चाशत्कृष्णा नि वपः सहस्रात्कं न पुरो जरिमा वि दर्दः ॥१३॥
saral hindee anuvaad
aapane vidathin ke putr rijishvan ke lie pipru aur balavaan mrigay ko vash men kiya. aapane pachaas hajaar kaale shatruon ko maar giraaya aur unake durgon ko vaise hee cheer diya jaise puraanaapan vastr ko jarjar kar deta hai.
RV 4.16.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
सूर उपाके तन्वं दधानो वि यत्ते चेत्यमृतस्य वर्पः । मृगो न हस्ती तविषीमुषाणः सिंहो न भीम आयुधानि बिभ्रत् ॥१४॥
saral hindee anuvaad
he amar, jab aap apana shareer soory ke nikat sthaapit karate hain, tab aapaka roop spasht dikhaaee deta hai. van ke haathee kee tarah bal ke lie utsuk hokar aap sinh jaise bhayaanak roop men apane aayudh dhaaran karate hain.
RV 4.16.15
Mantra 15मंत्र 15Mantra 15
इन्द्रं कामा वसूयन्तो अग्मन्स्वर्मीळ्हे न सवने चकानाः । श्रवस्यवः शशमानास उक्थैरोको न रण्वा सुदृशीव पुष्टिः ॥१५॥
saral hindee anuvaad
dhan chaahane vaale apanee aashaaen indr kee or lagaate hain aur som savan men unake lie vaise hee laalaayit hote hain jaise prakaash ke lie yuddh men. yash kee ichchha se ve stutiyon men prayatn karate hain, kyonki ve ghar jaise aashrayadaayee aur bharapoor poshan jaise sukhad hain.
RV 4.16.16
Mantra 16मंत्र 16Mantra 16
तमिद्व इन्द्रं सुहवं हुवेम यस्ता चकार नर्या पुरूणि । यो मावते जरित्रे गध्यं चिन्मक्षू वाजं भरति स्पार्हराधाः ॥१६॥
saral hindee anuvaad
ham aapake lie un indr ka aahvaan karen jo pukaar sahaj hee sunate hain aur jinhonne manushyon ke kalyaan ke lie itane kaary kie hain. manachaahe upahaaron se sampann ve mere jaise stota ko sheeghr hee paane yogy puraskaar dete hain.
RV 4.16.17
Mantra 17मंत्र 17Mantra 17
तिग्मा यदन्तरशनिः पताति कस्मिञ्चिच्छूर मुहुके जनानाम् । घोरा यदर्य समृतिर्भवात्यध स्मा नस्तन्वो बोधि गोपाः ॥१७॥
saral hindee anuvaad
he veer, jab logon ke sangharsh ke beech teekha astr urata hai aur muthabher bhayaanak ho jaatee hai, tab he svaamee, hamaare shareeron kee raksha karen.
RV 4.16.18
Mantra 18मंत्र 18Mantra 18
भुवोऽविता वामदेवस्य धीनां भुवः सखावृको वाजसातौ । त्वामनु प्रमतिमा जगन्मोरुशंसो जरित्रे विश्वध स्याः ॥१८॥
saral hindee anuvaad
vaamadev kee prerit praarthanaaon kee raksha karen aur yuddh men dhan paane ke sangharsh men vishvasaneey mitr banen. ham maargadarshan ke lie aapake paas aae hain. apane stota par sada bharapoor kripa rakhen.
RV 4.16.19
Mantra 19मंत्र 19Mantra 19
एभिर्नृभिरिन्द्र त्वायुभिष्ट्वा मघवद्भिर्मघवन्विश्व आजौ । द्यावो न द्युम्नैरभि सन्तो अर्यः क्षपो मदेम शरदश्च पूर्वीः ॥१९॥
saral hindee anuvaad
he udaar indr, aapako chaahane vaale in daanee manushyon ke saath ham aakaash kee tarah tej se chamakate hue har yuddh men apane shatruon ko paraast karen. aapake saath ham anek raaton aur sharad rituon tak aanand manaaen.
RV 4.16.20
Mantra 20मंत्र 20Mantra 20
एवेदिन्द्राय वृषभाय वृष्णे ब्रह्माकर्म भृगवो न रथम् । नू चिद्यथा नः सख्या वियोषदसन्न उग्रोऽविता तनूपाः ॥२०॥
saral hindee anuvaad
hamane prabal vrishabh, shaktishaalee indr ke lie yah praarthana vaise hee rachee hai jaise bhriguon ne rath banaaya tha. ve apanee maitree kabhee n toren aur hamaare balavaan sahaayak tatha shareeron ke rakshak bane rahen.
RV 4.16.21
Mantra 21मंत्र 21Mantra 21
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥२१॥
saral hindee anuvaad
he indr, ab stuti aur gunagaan paakar apane stota ka poshan vaise hee barhaaen jaise nadiyaan barhatee hain. he harit ashvon ke svaamee, aapake lie naee praarthana rachee gaee hai. prerit stuti ke bal se ham rathon par savaar hokar sada vijay paaen.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 220812. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
