Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta

Rigveda Mandala 4 Sukta 5ऋग्वेद मण्डल 4 सूक्त 5Rigveda Mandala 4 Sukta 5

Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts

Mandalaमण्डलMandala4
Suktaसूक्तSukta5
Mantrasमंत्रMantra15
RishiऋषिRishivaamadevo gautamahवामदेवो गौतमःvaamadevo gautamah
DevataदेवताDevatavaishvaanaro'gnihवैश्वानरोऽग्निःvaishvaanaro'gnih
Chandasछन्दChandastrishtupत्रिष्टुप्trishtup
Reference formatसन्दर्भ प्रारूपReference FormatRV 4.5.1

Structured translationसंरचित अनुवादStructured Translation

Mantra Reading and Studyमंत्र पाठ और अध्ययनMantra Path aur Study

Reading Mode

15 mein se 0 mantra complete

RV 4.5.1

Mantra 1मंत्र 1Mantra 1

वैश्वानराय मीळ्हुषे सजोषाः कथा दाशेमाग्नये बृहद्भाः । अनूनेन बृहता वक्षथेनोप स्तभायदुपमिन्न रोधः ॥१॥

saral hindee anuvaad

ham ekachitt hokar udaar vaishvaanar agni ko kaise arpan karen? ve apane vishaal, aksheen vistaar se oopar kee mahaan jyoti ko vaise hee thaamate hain, jaise stanbh chhat ko sanbhaalata hai.

RV 4.5.2

Mantra 2मंत्र 2Mantra 2

मा निन्दत य इमां मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् । पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः ॥२॥

saral hindee anuvaad

apane hee bal se samarth us devata kee ninda mat karo, jinhonne mujh akushal maranasheel ko yah sanpada dee hai—ve vaishvaanar agni buddhimaan, vivekee, amar, paraakramee aur naayakon men agranee hain.

RV 4.5.3

Mantra 3मंत्र 3Mantra 3

साम द्विबर्हा महि तिग्मभृष्टिः सहस्ररेता वृषभस्तुविष्मान् । पदं न गोरपगूळ्हं विविद्वानग्निर्मह्यं प्रेदु वोचन्मनीषाम् ॥३॥

saral hindee anuvaad

dugune bal vaale, teekshn jvaalaaon se yukt agni sahasragunit jananashakti vaale prabal vrishabh hain; ve gaay ke chhipe padachihn kee tarah gupt mahaan stuti ko jaanate hain. ve usaka bodh mujhe karaaen.

RV 4.5.4

Mantra 4मंत्र 4Mantra 4

प्र ताँ अग्निर्बभसत्तिग्मजम्भस्तपिष्ठेन शोचिषा यः सुराधाः । प्र ये मिनन्ति वरुणस्य धाम प्रिया मित्रस्य चेततो ध्रुवाणि ॥४॥

saral hindee anuvaad

udaar agni apane teekhe daanton aur prachandatam jvaala se unhen bhasm karen jo varun ke vidhaanon aur vivekee mitr ke priy, atal niyamon ka ullanghan karate hain.

RV 4.5.5

Mantra 5मंत्र 5Mantra 5

अभ्रातरो न योषणो व्यन्तः पतिरिपो न जनयो दुरेवाः । पापासः सन्तो अनृता असत्या इदं पदमजनता गभीरम् ॥५॥

saral hindee anuvaad

bhaaiyon se rahit bhatakatee yuvatiyon aur apane patiyon se dvesh rakhane vaalee duraachaaree patniyon ke samaan, paapee, mithyaachaaree aur vishvaasaghaatee logon ne is gahare gart ko janm diya hai.

RV 4.5.6

Mantra 6मंत्र 6Mantra 6

इदं मे अग्ने कियते पावकामिनते गुरुं भारं न मन्म । बृहद्दधाथ धृषता गभीरं यह्वं पृष्ठं प्रयसा सप्तधातु ॥६॥

saral hindee anuvaad

he paavan agni, mujh alpasamarth kintu nirdosh jan par aapane yah udaatt, gahan, prabal, saat angon vaala stotr ann kee bhent sahit ek bhaaree bhaar kee tarah drirhata se rakh diya hai.

RV 4.5.7

Mantra 7मंत्र 7Mantra 7

तमिन्न्वेव समना समानमभि क्रत्वा पुनती धीतिरश्याः । ससस्य चर्मन्नधि चारु पृश्नेरग्रे रुप आरुपितं जबारु ॥७॥

saral hindee anuvaad

hamaara pavitr karane vaala chintan vivek se jurakar un agni tak pahunche jo sabake samaan roop se hain aur chitakabaree prithvee prishni ke sundar aavaran ke oopar oonche pratishthit hain.

RV 4.5.8

Mantra 8मंत्र 8Mantra 8

प्रवाच्यं वचसः किं मे अस्य गुहा हितमुप निणिग्वदन्ति । यदुस्रियाणामप वारिव व्रन्पाति प्रियं रुपो अग्रं पदं वेः ॥८॥

saral hindee anuvaad

is vachan men aur kya prakat karoon? ve chhipe hue doodh ka varnan karate hain aur gaayon ke bhandaar ko jal kee tarah khol dete hain; vah pakshee prithvee ke priy, sarvochch sthaan kee raksha karata hai.

RV 4.5.9

Mantra 9मंत्र 9Mantra 9

इदमु त्यन्महि महामनीकं यदुस्रिया सचत पूर्व्यं गौः । ऋतस्य पदे अधि दीद्यानं गुहा रघुष्यद्रघुयद्विवेद ॥९॥

saral hindee anuvaad

yah mahaan devon ka prabal praakaty hai, jisaka anusaran deeptimatee gau praacheen kaal se karatee aaee hai; usane ise rit ke sthaan men chamakate aur gupt roop se vegapoorvak chalate paaya.

RV 4.5.10

Mantra 10मंत्र 10Mantra 10

अध द्युतानः पित्रोः सचासामनुत गुह्यं चारु पृश्नेः । मातुष्पदे परमे अन्ति षद्गोर्वृष्णः शोचिषः प्रयतस्य जिह्वा ॥१०॥

saral hindee anuvaad

tab apane maata-pita, dyaava aur prithvee, ke saath chamakate hue unhonne prishni kee sundar gupt nidhi ko smaran kiya; maata gau ke sarvochch sthaan men vrishabh agni kee aage barhee jvaalaamayee jihva us tak pahunchee.

RV 4.5.11

Mantra 11मंत्र 11Mantra 11

ऋतं वोचे नमसा पृच्छ्यमानस्तवाशसा जातवेदो यदीदम् । त्वमस्य क्षयसि यद्ध विश्वं दिवि यदु द्रविणं यत्पृथिव्याम् ॥११॥

saral hindee anuvaad

poochhe jaane par main shraddhaapoorvak saty kahata hoon, he jaatavedas: yah sab aapake shaasan men hai. yahaan kee pratyek vastu aur svarg tatha prithvee kee samast sanpada ke svaamee aap hain.

RV 4.5.12

Mantra 12मंत्र 12Mantra 12

किं नो अस्य द्रविणं कद्ध रत्नं वि नो वोचो जातवेदश्चिकित्वान् । गुहाध्वनः परमं यन्नो अस्य रेकु पदं न निदाना अगन्म ॥१२॥

saral hindee anuvaad

isase hamen kaun-sa dhan, kaun-see nidhi milatee hai? he sarvajny jaatavedas, spasht bataaen ki is gupt path par hamaare lie sarvottam kya hai; nirdosh rahate hue ham ek doorasth sthaan par a pahunche hain.

RV 4.5.13

Mantra 13मंत्र 13Mantra 13

का मर्यादा वयुना कद्ध वाममच्छा गमेम रघवो न वाजम् । कदा नो देवीरमृतस्य पत्नीः सूरो वर्णेन ततनन्नुषासः ॥१३॥

saral hindee anuvaad

seema kya hai, maargadarshak niyam kya hain, aur vah kaun-sa puraskaar hai jisakee or ham teevr ashvon kee tarah barhen? amar dev kee patniyaan, divy ushaaen, ham par soory ka prakaash kab phailaaengee?

RV 4.5.14

Mantra 14मंत्र 14Mantra 14

अनिरेण वचसा फल्ग्वेन प्रतीत्येन कृधुनातृपासः । अधा ते अग्ने किमिहा वदन्त्यनायुधास आसता सचन्ताम् ॥१४॥

saral hindee anuvaad

nirbal, tuchchh, alp aur apratyayakaaree vaanee se asantusht ve yahaan aapase kya kahate hain, he agni? jinake paas karm ke saadhan naheen hain, ve duhkh men rahen.

RV 4.5.15

Mantra 15मंत्र 15Mantra 15

अस्य श्रिये समिधानस्य वृष्णो वसोरनीकं दम आ रुरोच । रुशद्वसानः सुदृशीकरूपः क्षितिर्न राया पुरुवारो अद्यौत् ॥१५॥

saral hindee anuvaad

prajvalit, paraakramee daata ka mukh grih ke bheetar mahima se damakata hai. prakaash dhaaran kie, darshaneey roop vaale aur upahaaron se samriddh ve dhan se bhare ghar ke samaan chamakate hain.

Source Note

Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.

Technical Source Details

Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 401704. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.

Vikash Kumawat

Creator and maintainer

Vikash Kumawat

I maintain SanatanAdhyayan as a structured study space for readers who want to explore Vedas, Upanishads, Puranas, Itihasas, Darshanas, panchang ideas, and Vedic time concepts in a clear way.