Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 7 Sukta 103ऋग्वेद मण्डल 7 सूक्त 103Rigveda Mandala 7 Sukta 103
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
10 mein se 0 mantra complete
RV 7.103.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
संवत्सरं शशयाना ब्राह्मणा व्रतचारिणः । वाचं पर्जन्यजिन्वितां प्र मण्डूका अवादिषुः ॥१॥
saral hindee anuvaad
ve jo ek varsh tak shaant rahe, ve braahman jo apanee pratijnya pooree karate hain, mendhakon ne apanee aavaaj uthaaee hai, vah aavaaj parjany ne prerit kee hai.
RV 7.103.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
दिव्या आपो अभि यदेनमायन्दृतिं न शुष्कं सरसी शयानम् । गवामह न मायुर्वत्सिनीनां मण्डूकानां वग्नुरत्रा समेति ॥२॥
saral hindee anuvaad
in par kis samay, jaise ki taalaab ke tal men paree sookhee tvacha par, dyulok kee baarh utar aaee ho, mendhakon ka sangeet sangeetamay roop men saamane aata hai, jaise gaayen apane bachharon ke saath dheemee gati se kar rahee hon.
RV 7.103.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
यदीमेनाँ उशतो अभ्यवर्षीत्तृष्यावतः प्रावृष्यागतायाम् । अख्खलीकृत्या पितरं न पुत्रो अन्यो अन्यमुप वदन्तमेति ॥३॥
saral hindee anuvaad
jab baarish ke aane par un par paanee barasata hai, jaise ve taras rahe the aur pyaase the, to ek doosare ko dhoondhata hai aur baat karata hai aur ek bete apane pita ke roop men khushee se chillaakar usaka svaagat karata hai.
RV 7.103.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
अन्यो अन्यमनु गृभ्णात्येनोरपां प्रसर्गे यदमन्दिषाताम् । मण्डूको यदभिवृष्टः कनिष्कन्पृश्निः सम्पृङ्क्ते हरितेन वाचम् ॥४॥
saral hindee anuvaad
jab ve paanee ke pravaah ka aanand le rahe hote hain, to inamen se pratyek ek-doosare ka dayaaluta se svaagat karate hain, jab baarish se geela hua mendhak aage barhata hai, aur green aur spotee donon apanee aavaaz milaate hain.
RV 7.103.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाक्तस्येव वदति शिक्षमाणः । सर्वं तदेषां समृधेव पर्व यत्सुवाचो वदथनाध्यप्सु ॥५॥
saral hindee anuvaad
jab inamen se ek doosare kee bhaasha doharaata hai, to shikshak ka paath seekhane vaale ke roop men, jab aap paanee par vaakpatuta ke saath baatacheet karate hain to aapaka har ang bara hota hua prateet hota hai.
RV 7.103.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
गोमायुरेको अजमायुरेकः पृश्निरेको हरित एक एषाम् । समानं नाम बिभ्रतो विरूपाः पुरुत्रा वाचं पिपिशुर्वदन्तः ॥६॥
saral hindee anuvaad
ek kaau-belo hai aur doosara bakaree-bleet hai, ek mendhak hara hai aur unamen se ek dhabbedaar hai. unaka ek hee saamaany naam hai, phir bhee ve bhinn-bhinn hote hain, aur baat karate samay aavaaj ko vividh prakaar se niyantrit karate hain.
RV 7.103.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि ष्ठ यन्मण्डूकाः प्रावृषीणं बभूव ॥७॥
saral hindee anuvaad
jaise braahman, labaalab bartan ke chaaron or baithakar, atiraatr ke som-sanskaar par baat karate hain, usee tarah, mendhak, aap poore varsh ke is din, varsha-kaal ke pahale din ka sammaan karane ke lie pool ke chaaron or ikattha hote hain.
RV 7.103.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
ब्राह्मणासः सोमिनो वाचमक्रत ब्रह्म कृण्वन्तः परिवत्सरीणम् । अध्वर्यवो घर्मिणः सिष्विदाना आविर्भवन्ति गुह्या न के चित् ॥८॥
saral hindee anuvaad
ye braahman som ras ke saath, apana varsh bhar ka anushthaan karate hue, apanee aavaaj ko ooncha uthaate hain, aur ye adhvaryu, apane ketalee ke saath paseena bahaate hue, aage aate hain aur khud ko dikhaate hain, aur koee bhee chhipa naheen hai.
RV 7.103.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
देवहितिं जुगुपुर्द्वादशस्य ऋतुं नरो न प्र मिनन्त्येते । संवत्सरे प्रावृष्यागतायां तप्ता घर्मा अश्नुवते विसर्गम् ॥९॥
saral hindee anuvaad
ve baarah maheenon ke parameshvar-niyukt aadesh ka paalan karate hain, aur manushy kabhee bhee mausam kee upeksha naheen karate hain. jaise hee varsh men varsha ka samay lautata hai, ye jo garm ketalee the, apanee svatantrata praapt kar lete hain.
RV 7.103.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
गोमायुरदादजमायुरदात्पृश्निरदाद्धरितो नो वसूनि । गवां मण्डूका ददतः शतानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥१०॥
saral hindee anuvaad
gaay-bhaunkane aur bakaree-bakaree ne hamen dhan diya hai, aur green aur spotee ne hamen khajaana pradaan kiya hai. ve mendhak jo hamen saikaron kee sankhya men gaayen dete hain, is sarvaadhik urvar mausam men hamaare jeevan ko lanba kar dete hain.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 400502. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
