Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta

Rigveda Mandala 3 Sukta 53ऋग्वेद मण्डल 3 सूक्त 53Rigveda Mandala 3 Sukta 53

Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts

Mandalaमण्डलMandala3
Suktaसूक्तSukta53
Mantrasमंत्रMantra24
RishiऋषिRishigaathino vishvaamitrahगाथिनो विश्वामित्रःgaathino vishvaamitrah
DevataदेवताDevataindrah, 1 indraaparvatau, 15, 16 vaak (sasarparee), 17-20 rathaanggaani, 21-24 abhishaapahइन्द्रः, १ इन्द्रापर्वतौ, १५, १६ वाक् (ससर्परी), १७-२० रथाङ्गानि, २१-२४ अभिशापःindrah, 1 indraaparvatau, 15, 16 vaak (sasarparee), 17-20 rathaanggaani, 21-24 abhishaapah
Chandasछन्दChandastrishtup, 10, 16 jagatee, 13 gaayatree, 12, 20, 22 anushtup, 18 brihateeत्रिष्टुप्, १0, १६ जगती, १३ गायत्री, १२, २०, २२ अनुष्टुप्, १८ बृहतीtrishtup, 10, 16 jagatee, 13 gaayatree, 12, 20, 22 anushtup, 18 brihatee
Reference formatसन्दर्भ प्रारूपReference FormatRV 3.53.1

Structured translationसंरचित अनुवादStructured Translation

Mantra Reading and Studyमंत्र पाठ और अध्ययनMantra Path aur Study

Reading Mode

24 mein se 0 mantra complete

RV 3.53.1

Mantra 1मंत्र 1Mantra 1

इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः । वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भिरिळया मदन्ता ॥१॥

saral hindee anuvaad

he indr aur parvat, oonche rath men sukhad poshan aur samarth saathee yahaan laaen. yaajnyik daan grahan karen, stotron se barhen aur arpan men aanandit hon.

RV 3.53.2

Mantra 2मंत्र 2Mantra 2

तिष्ठा सु कं मघवन्मा परा गाः सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि । पितुर्न पुत्रः सिचमा रभे त इन्द्र स्वादिष्ठया गिरा शचीवः ॥२॥

saral hindee anuvaad

kuchh der thaharen, he maghavan, aage n jaaen, kyonki main supeshit som arpit karata hoon. he samarth indr, madhuratam geet se pita ka vastr pakarate baalak jaisa aapaka chhor pakarata hoon.

RV 3.53.3

Mantra 3मंत्र 3Mantra 3

शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहीन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम् । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदाथा च भूदुक्थमिन्द्राय शस्तम् ॥३॥

saral hindee anuvaad

he adhvaryu, ham uttar-pratyuttar men gaaen aur indr ko priy stuti banaaen. yajamaan ke barhi par baithe ve hamaara prashastigaan grahan karen.

RV 3.53.4

Mantra 4मंत्र 4Mantra 4

जायेदस्तं मघवन्सेदु योनिस्तदित्त्वा युक्ता हरयो वहन्तु । यदा कदा च सुनवाम सोममग्निष्ट्वा दूतो धन्वात्यच्छ ॥४॥

saral hindee anuvaad

he maghavan, patnee manushy ka grih aur nivaas hai, atah jute hari aapako vahaan le jaaen. jab ham aapake lie som peshit karen, agni agradoot banakar aage jaaen.

RV 3.53.5

Mantra 5मंत्र 5Mantra 5

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥५॥

saral hindee anuvaad

he maghavan, jaaen aur phir lauten, indr. yahaan aur vahaan aapakee upasthiti ka prayojan hai, jahaan ooncha rath thaharata aur hinahinaata ashv khola jaata hai.

RV 3.53.6

Mantra 6मंत्र 6Mantra 6

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥६॥

saral hindee anuvaad

som peekar, he indr, apane kripaamay grih ke aanand kee or lauten jahaan rath thaharata aur balavaan ashv puraskaar sahit khola jaata hai.

RV 3.53.7

Mantra 7मंत्र 7Mantra 7

इमे भोजा अङ्गिरसो विरूपा दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विश्वामित्राय ददतो मघानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥७॥

saral hindee anuvaad

ye udaar angiras aur viroop, dyulok ke veer putr, vishvaamitr ko sampada dete aur asankhy somasavanon se unakee aayu barhaate hain.

RV 3.53.8

Mantra 8मंत्र 8Mantra 8

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥८॥

saral hindee anuvaad

maghavan ichchhaanusaar pratyek roop lete aur adbhut shakti se shareer badalate hain. uchit praarthanaaon se aahoot pavitr somapaayee kshan men dyulok se teen baar aate hain.

RV 3.53.9

Mantra 9मंत्र 9Mantra 9

महाँ ऋषिर्देवजा देवजूतोऽस्तभ्नात्सिन्धुमर्णवं नृचक्षाः । विश्वामित्रो यदवहत्सुदासमप्रियायत कुशिकेभिरिन्द्रः ॥९॥

saral hindee anuvaad

mahaan devaprerit rishi ne umaratee nadee ko roka. jab vishvaamitr ne sudaas ka maargadarshan kiya, kushikon dvaara indr maitreepoorn hue.

RV 3.53.10

Mantra 10मंत्र 10Mantra 10

हंसा इव कृणुथ श्लोकमद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिरध्वरे सुते सचा । देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यं मधु ॥१०॥

saral hindee anuvaad

he kushik rishiyo, graavaanon se som peshit hote hanson jaisa stuti-geet taiyaar karen. stotron men aanandit hokar devon sahit madhur ras pien.

RV 3.53.11

Mantra 11मंत्र 11Mantra 11

उप प्रेत कुशिकाश्चेतयध्वमश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः । राजा वृत्रं जङ्घनत्प्रागपागुदगथा यजाते वर आ पृथिव्याः ॥११॥

saral hindee anuvaad

aage aaen, he kushiko, aur saadhan jeetane hetu sudaas ka ashv chhoren. raaja pratyek disha ka pratirodh jeete aur prithivee ke chune sthaan par upaasana kare.

RV 3.53.12

Mantra 12मंत्र 12Mantra 12

य इमे रोदसी उभे अहमिन्द्रमतुष्टवम् । विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदं भारतं जनम् ॥१२॥

saral hindee anuvaad

mainne prithivee-dyulok ke dhaarak indr kee stuti gaaee. vishvaamitr kee yah praarthana bharatajanon ko surakshit rakhatee hai.

RV 3.53.13

Mantra 13मंत्र 13Mantra 13

विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । करदिन्नः सुराधसः ॥१३॥

saral hindee anuvaad

vishvaamitron ne vajradhaaree indr ke lie yah praarthana gaaee, ve hamen atyant samriddh karen.

RV 3.53.14

Mantra 14मंत्र 14Mantra 14

किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम् । आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखं मघवन्रन्धया नः ॥१४॥

saral hindee anuvaad

keekaton ke beech ve gauen kya karatee hain jo som hetu dugdh ya yaajnyik paatr naheen deteen? he maghavan, rokee gaee sampada ko hamaare poshan kee or moren.

RV 3.53.15

Mantra 15मंत्र 15Mantra 15

ससर्परीरमतिं बाधमाना बृहन्मिमाय जमदग्निदत्ता । आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्वमृतमजुर्यम् ॥१५॥

saral hindee anuvaad

jamadagni ka daan aur sooryaputree sasarparee ne abhaav hataatee mahaan dhvani kee. usane devon men akshay yash phailaaya.

RV 3.53.16

Mantra 16मंत्र 16Mantra 16

ससर्परीरभरत्तूयमेभ्योऽधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु । सा पक्ष्या नव्यमायुर्दधाना यां मे पलस्तिजमदग्नयो ददुः ॥१६॥

saral hindee anuvaad

sasarparee ne panchajanon men sheeghr yash pahunchaaya. praacheen jamadagniyon se pradatt vah naee jeevanashakti detee hai.

RV 3.53.17

Mantra 17मंत्र 17Mantra 17

स्थिरौ गावौ भवतां वीळुरक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि । इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोररिष्टनेमे अभि नः सचस्व ॥१७॥

saral hindee anuvaad

vaahak pashu balavaan aur dhure drirh hon, n eesha phisale n jua toote. he indr, yugakeelon ko bachaaen aur akshat pahie hamen surakshit le jaaen.

RV 3.53.18

Mantra 18मंत्र 18Mantra 18

बलं धेहि तनूषु नो बलमिन्द्रानळुत्सु नः । बलं तोकाय तनयाय जीवसे त्वं हि बलदा असि ॥१८॥

saral hindee anuvaad

he indr, hamaare shareeron, vaahak pashuon, bachchon aur vanshajon ko phalane hetu bal den, kyonki aap baladaata hain.

RV 3.53.19

Mantra 19मंत्र 19Mantra 19

अभि व्ययस्व खदिरस्य सारमोजो धेहि स्पन्दने शिंशपायाम् । अक्ष वीळो वीळित वीळयस्व मा यामादस्मादव जीहिपो नः ॥१९॥

saral hindee anuvaad

khadir kaashth men drirh rahen aur sheesham-nirmit rath ko sthirata den. he balavaan dhura, surakshit rahen aur hamen vaahan se n giraaen.

RV 3.53.20

Mantra 20मंत्र 20Mantra 20

अयमस्मान्वनस्पतिर्मा च हा मा च रीरिषत् । स्वस्त्या गृहेभ्य आवसा आ विमोचनात् ॥२०॥

saral hindee anuvaad

yah vanaspati-svaamee hamen n chhore n haani de. grih pahunchakar rukane aur ashv kholane tak hamaaree yaatra surakshit ho.

RV 3.53.21

Mantra 21मंत्र 21Mantra 21

इन्द्रोतिभिर्बहुलाभिर्नो अद्य याच्छ्रेष्ठाभिर्मघवञ्छूर जिन्व । यो नो द्वेष्ट्यधरः सस्पदीष्ट यमु द्विष्मस्तमु प्राणो जहातु ॥२१॥

saral hindee anuvaad

he indr, aaj apane shreshth vividh sanrakshanon sahit aaen. virodhee ghrina shaktiheen gire aur usakee haanikaarak prerana jeevanabal kho de.

RV 3.53.22

Mantra 22मंत्र 22Mantra 22

परशुं चिद्वि तपति शिम्बलं चिद्वि वृश्चति । उखा चिदिन्द्र येषन्ती प्रयस्ता फेनमस्यति ॥२२॥

saral hindee anuvaad

tapa kuthaar keval komal shaalmalee-pushp kaatata aur phata ubalata paatr jhaag bahaata hai. is prakaar mantr virodhee shakti ko svayan ksheen hote chitrit karata hai.

RV 3.53.23

Mantra 23मंत्र 23Mantra 23

न सायकस्य चिकिते जनासो लोधं नयन्ति पशु मन्यमानाः । नावाजिनं वाजिना हासयन्ति न गर्दभं पुरो अश्वान्नयन्ति ॥२३॥

saral hindee anuvaad

jan drishy ka bhram kar aayudh ya yogy ashv n pahachaanen. vivekee mand pashu ko daurane vaale se naheen milaate, n gardabh ko vegavaan ashv ke aage chalaate hain.

RV 3.53.24

Mantra 24मंत्र 24Mantra 24

इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर्न प्रपित्वम् । हिन्वन्त्यश्वमरणं न नित्यं ज्यावाजं परि णयन्त्याजौ ॥२४॥

saral hindee anuvaad

he indr, ye bharataputr praacheen sangharsh men vichchhed aur maitree pahachaanate hain. ve teevr ashv aage barhaate aur tana dhanush yuddh men le jaate hain.

Source Note

Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.

Technical Source Details

Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 301475. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.

Vikash Kumawat

Creator and maintainer

Vikash Kumawat

I maintain SanatanAdhyayan as a structured study space for readers who want to explore Vedas, Upanishads, Puranas, Itihasas, Darshanas, panchang ideas, and Vedic time concepts in a clear way.