Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta

Rigveda Mandala 6 Sukta 48ऋग्वेद मण्डल 6 सूक्त 48Rigveda Mandala 6 Sukta 48

Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts

Mandalaमण्डलMandala6
Suktaसूक्तSukta48
Mantrasमंत्रMantra22
RishiऋषिRishishanyurbaarhaspatyah (trinapaanih)शंयुर्बार्हस्पत्यः (तृणपाणिः)shanyurbaarhaspatyah (trinapaanih)
DevataदेवताDevata1-10 agnih, 11-15, 20-21 marutah (13-15 lingokta va), 16-19 poosha, 22 dyaavaabhoomee va prishnirva१-१० अग्निः, ११-१५, २०-२१ मरुतः (१३-१५ लिंगोक्ता वा), १६-१९ पूषा, २२ द्यावाभूमी वा पृश्निर्वा1-10 agnih, 11-15, 20-21 marutah (13-15 lingokta va), 16-19 poosha, 22 dyaavaabhoomee va prishnirva
Chandasछन्दChandaspragaathah - ( ), - - - - -प्रगाथः - ( ), - - - - -pragaathah - ( ), - - - - -
Reference formatसन्दर्भ प्रारूपReference FormatRV 6.48.1

Structured translationसंरचित अनुवादStructured Translation

Mantra Reading and Studyमंत्र पाठ और अध्ययनMantra Path aur Study

Reading Mode

22 mein se 0 mantra complete

RV 6.48.1

Mantra 1मंत्र 1Mantra 1

यज्ञायज्ञा वो अग्नये गिरागिरा च दक्षसे । प्रप्र वयममृतं जातवेदसं प्रियं मित्रं न शंसिषम् ॥१॥

saral hindee anuvaad

har yajny men, har geet se bal paane ke lie agni kee stuti karo. ham amar jaatavedas ka baaranbaar gunagaan karen, jaise kisee priy mitr ka.

RV 6.48.2

Mantra 2मंत्र 2Mantra 2

ऊर्जो नपातं स हिनायमस्मयुर्दाशेम हव्यदातये । भुवद्वाजेष्वविता भुवद्वृध उत त्राता तनूनाम् ॥२॥

saral hindee anuvaad

ham bal se utpann agni kee seva karen, jo hamaaree haviyaan pahunchaate hain aur hamaare hitaishee hain. ve sangharshon men hamaaree sahaayata karen, hamen bal den aur hamaare praanon kee raksha karen.

RV 6.48.3

Mantra 3मंत्र 3Mantra 3

वृषा ह्यग्ने अजरो महान्विभास्यर्चिषा । अजस्रेण शोचिषा शोशुचच्छुचे सुदीतिभिः सु दीदिहि ॥३॥

saral hindee anuvaad

he agni, balashaalee, mahaan aur ajar, tum apanee jvaala se door tak prakaash phailaate ho. he pavitr aur deeptimaan dev, apanee aviraam jvaala aur sundar kiranon se khoob chamako.

RV 6.48.4

Mantra 4मंत्र 4Mantra 4

महो देवान्यजसि यक्ष्यानुषक्तव क्रत्वोत दंसना । अर्वाचः सीं कृणुह्यग्नेऽवसे रास्व वाजोत वंस्व ॥४॥

saral hindee anuvaad

tum apanee prajnya aur adbhut shakti se mahaan devon ka yajan karate ho. he agni, unaka yajan karate raho aur sahaayata ke lie unhen hamaaree or laao. hamen samriddhi do aur apane lie bhee use praapt karo.

RV 6.48.5

Mantra 5मंत्र 5Mantra 5

यमापो अद्रयो वना गर्भमृतस्य पिप्रति । सहसा यो मथितो जायते नृभिः पृथिव्या अधि सानवि ॥५॥

saral hindee anuvaad

jal, patthar aur vriksh rit se utpann agni ko poshit karate hain. manushyon ke balapoorvak manthan se ve prithvee ke oonche sthaan par janm lete hain.

RV 6.48.6

Mantra 6मंत्र 6Mantra 6

आ यः पप्रौ भानुना रोदसी उभे धूमेन धावते दिवि । तिरस्तमो ददृश ऊर्म्यास्वा श्यावास्वरुषो वृषा श्यावा अरुषो वृषा ॥६॥

saral hindee anuvaad

ve dyulok aur prithvee ko prakaash se bhar dete hain aur apane dhuen ke saath aakaash kee or daurate hain. andhere ke paar ve dikhaaee dete hain, andheree raaton men arun vrishabh, andheree raaton men arun vrishabh.

RV 6.48.7

Mantra 7मंत्र 7Mantra 7

बृहद्भिरग्ने अर्चिभिः शुक्रेण देव शोचिषा । भरद्वाजे समिधानो यविष्ठ्य रेवन्नः शुक्र दीदिहि द्युमत्पावक दीदिहि ॥७॥

saral hindee anuvaad

he agni, sabase yuva dev, bharadvaaj ke yajny men prajvalit hokar oonchee lapaton aur nirmal prakaash se hamaare lie chamako. he ujjval paavak, hamaare lie dhan aur tej ke saath chamako.

RV 6.48.8

Mantra 8मंत्र 8Mantra 8

विश्वासां गृहपतिर्विशामसि त्वमग्ने मानुषीणाम् । शतं पूर्भिर्यविष्ठ पाह्यंहसः समेद्धारं शतं हिमा स्तोतृभ्यो ये च ददति ॥८॥

saral hindee anuvaad

he agni, tum sabhee maanav samudaayon ke grihapati ho. he sabase yuva dev, sau durgon se tumhen prajvalit karane vaale ko sau varshon tak vipatti se bachaao aur apane stotaaon ko daan dene vaalon kee bhee raksha karo.

RV 6.48.9

Mantra 9मंत्र 9Mantra 9

त्वं नश्चित्र ऊत्या वसो राधांसि चोदय । अस्य रायस्त्वमग्ने रथीरसि विदा गाधं तुचे तु नः ॥९॥

saral hindee anuvaad

he adbhut, udaar agni, apanee sahaayata se hamen sanpadaaen dilaao. tum is dhan ke saarathee ho. hamaaree santaanon ke lie surakshit aadhaar khojo.

RV 6.48.10

Mantra 10मंत्र 10Mantra 10

पर्षि तोकं तनयं पर्तृभिष्ट्वमदब्धैरप्रयुत्वभिः । अग्ने हेळांसि दैव्या युयोधि नोऽदेवानि ह्वरांसि च ॥१०॥

saral hindee anuvaad

achook aur sada sajag rakshakon ke saath hamaare bachchon aur vanshajon ko surakshit paar pahunchaao. he agni, devon ka krodh aur devavimukh logon ka chhal hamase door rakho.

RV 6.48.11

Mantra 11मंत्र 11Mantra 11

आ सखायः सबर्दुघां धेनुमजध्वमुप नव्यसा वचः । सृजध्वमनपस्फुराम् ॥११॥

saral hindee anuvaad

he mitro, nae geet se bharapoor doodh dene vaalee gaay ko yahaan le aao. use mukt karo, jo kabhee peechhe naheen hatatee.

RV 6.48.12

Mantra 12मंत्र 12Mantra 12

या शर्धाय मारुताय स्वभानवे श्रवोऽमृत्यु धुक्षत । या मृळीके मरुतां तुराणां या सुम्नैरेवयावरी ॥१२॥

saral hindee anuvaad

usane apane hee tej se deept marutagan ke lie doodh kee tarah amar yash diya hai. vah vegavaan maruton kee kripa paatee hai aur unake aasheeshon ke saath aage barhatee hai.

RV 6.48.13

Mantra 13मंत्र 13Mantra 13

भरद्वाजायाव धुक्षत द्विता । धेनुं च विश्वदोहसमिषं च विश्वभोजसम् ॥१३॥

saral hindee anuvaad

usane bharadvaaj ko dohara upahaar diya, sabako doodh dene vaalee gaay aur sabaka poshan karane vaala ann.

RV 6.48.14

Mantra 14मंत्र 14Mantra 14

तं व इन्द्रं न सुक्रतुं वरुणमिव मायिनम् । अर्यमणं न मन्द्रं सृप्रभोजसं विष्णुं न स्तुष आदिशे ॥१४॥

saral hindee anuvaad

apanee kaamana pooree karane ke lie main tumhaare nimitt unakee stuti karata hoon, jo indr jaise subuddhi, varun jaise adbhut shaktisanpann, aryama jaise aanandadaayak aur vishnu jaise bharapoor poshan dene vaale hain.

RV 6.48.15

Mantra 15मंत्र 15Mantra 15

त्वेषं शर्धो न मारुतं तुविष्वण्यनर्वाणं पूषणं सं यथा शता । सं सहस्रा कारिषच्चर्षणिभ्य आँ आविर्गूळ्हा वसू करत्सुवेदा नो वसू करत् ॥१५॥

saral hindee anuvaad

main ajey poosha kee stuti karata hoon, jo prabal garjana karane vaale marutagan jaise prachand hain. ve logon ke lie saikaron aur hajaaron sanpadaaen jutaaen, chhipe khajaane prakat karen aur dhan paana hamaare lie sugam banaaen.

RV 6.48.16

Mantra 16मंत्र 16Mantra 16

आ मा पूषन्नुप द्रव शंसिषं नु ते अपिकर्ण आघृणे । अघा अर्यो अरातयः ॥१६॥

saral hindee anuvaad

he deeptimaan poosha, sheeghr mere paas aao. ab mujhe tumhaare kaan men apanee baat kahane do, kyonki hamaare shatru ka vair ghor hai.

RV 6.48.17

Mantra 17मंत्र 17Mantra 17

मा काकम्बीरमुद्वृहो वनस्पतिमशस्तीर्वि हि नीनशः । मोत सूरो अह एवा चन ग्रीवा आदधते वेः ॥१७॥

saral hindee anuvaad

kaakambeer vriksh ko jar se mat ukhaaro. shatruon ke abhishaapon ka naash karo. din ke ujaale men bhee koee sooryaroopee pakshee kee gardan phande men n baandh sake.

RV 6.48.18

Mantra 18मंत्र 18Mantra 18

दृतेरिव तेऽवृकमस्तु सख्यम् । अच्छिद्रस्य दधन्वतः सुपूर्णस्य दधन्वतः ॥१८॥

saral hindee anuvaad

tumhaaree mitrata akshat banee rahe, bina chhed kee mashak jaisee, jo dahee se labaalab bharee ho.

RV 6.48.19

Mantra 19मंत्र 19Mantra 19

परो हि मर्त्यैरसि समो देवैरुत श्रिया । अभि ख्यः पूषन्पृतनासु नस्त्वमवा नूनं यथा पुरा ॥१९॥

saral hindee anuvaad

tum manushyon se barhakar ho aur shobha men devon ke samaan ho. he poosha, yuddhon men hamaaree raksha karo aur pahale kee tarah ab bhee hamaaree sahaayata karo.

RV 6.48.20

Mantra 20मंत्र 20Mantra 20

वामी वामस्य धूतयः प्रणीतिरस्तु सूनृता । देवस्य वा मरुतो मर्त्यस्य वेजानस्य प्रयज्यवः ॥२०॥

saral hindee anuvaad

he vegavaan, kanpa dene vaale maruto, kisee hitaishee ka maargadarshan hamaare lie shubh aur sukhad ho, chaahe vah kisee dev se mile ya yajny karane vaale manushy se.

RV 6.48.21

Mantra 21मंत्र 21Mantra 21

सद्यश्चिद्यस्य चर्कृतिः परि द्यां देवो नैति सूर्यः । त्वेषं शवो दधिरे नाम यज्ञियं मरुतो वृत्रहं शवो ज्येष्ठं वृत्रहं शवः ॥२१॥

saral hindee anuvaad

unaka yash divy soory kee tarah sheeghr hee aakaash men phail jaata hai. maruton ne prachand bal aur poojaneey naam paaya hai, vritr ka vadh karane vaala bal, vritr ka vadh karane vaala sarvochch bal.

RV 6.48.22

Mantra 22मंत्र 22Mantra 22

सकृद्ध द्यौरजायत सकृद्भूमिरजायत । पृश्न्या दुग्धं सकृत्पयस्तदन्यो नानु जायते ॥२२॥

saral hindee anuvaad

dyulok ek hee baar janma aur prithvee ek hee baar janmee. prishni ka doodh ek hee baar duha gaya, aur usake baad koee doosara janm naheen leta.

Source Note

Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.

Technical Source Details

Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 403566. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.

Vikash Kumawat

Creator and maintainer

Vikash Kumawat

I maintain SanatanAdhyayan as a structured study space for readers who want to explore Vedas, Upanishads, Puranas, Itihasas, Darshanas, panchang ideas, and Vedic time concepts in a clear way.