Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta

Rigveda Mandala 1 Sukta 84ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 84Rigveda Mandala 1 Sukta 84

Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts

Mandalaमण्डलMandala1
Suktaसूक्तSukta84
Mantrasमंत्रMantra20
RishiऋषिRishigotamo raahooganahगोतमो राहूगणःgotamo raahooganah
DevataदेवताDevataindrahइन्द्रःindrah
Chandasछन्दChandas1-6 anushtup, 7-9 ushnik, 10-12 panktih, 13-15 gaayatree, 16-18 trishtup, (pragaathah =) 19 brihatee, 20 satobrihatee१-६ अनुष्टुप्, ७-९ उष्णिक्, १०-१२ पंक्तिः, १३-१५ गायत्री, १६-१८ त्रिष्टुप्, (प्रगाथः =) १९ बृहती, २० सतोबृहती1-6 anushtup, 7-9 ushnik, 10-12 panktih, 13-15 gaayatree, 16-18 trishtup, (pragaathah =) 19 brihatee, 20 satobrihatee
Reference formatसन्दर्भ प्रारूपReference FormatRV 1.84.1

Structured translationसंरचित अनुवादStructured Translation

Mantra Reading and Studyमंत्र पाठ और अध्ययनMantra Path aur Study

Reading Mode

20 mein se 0 mantra complete

RV 1.84.1

Mantra 1मंत्र 1Mantra 1

असावि सोम इन्द्र ते शविष्ठ धृष्णवा गहि । आ त्वा पृणक्त्विन्द्रियं रजः सूर्यो न रश्मिभिः ॥१॥

saral hindee anuvaad

he indr, aapake lie som pera gaya hai. param balavaan saahasee dev, aaen; indr-shakti aapako vaise bhare jaise soory kiranon se antariksh bharata hai.

RV 1.84.2

Mantra 2मंत्र 2Mantra 2

इन्द्रमिद्धरी वहतोऽप्रतिधृष्टशवसम् । ऋषीणां च स्तुतीरुप यज्ञं च मानुषाणाम् ॥२॥

saral hindee anuvaad

donon hari-ashv apratihat bal vaale indr ko rishiyon kee stutiyon aur manushyon dvaara kie yajny tak laate hain.

RV 1.84.3

Mantra 3मंत्र 3Mantra 3

आ तिष्ठ वृत्रहन्रथं युक्ता ते ब्रह्मणा हरी । अर्वाचीनं सु ते मनो ग्रावा कृणोतु वग्नुना ॥३॥

saral hindee anuvaad

he vritr-vadhakarta, rath par charhen; mantr ne aapake hari-ashv jot die hain. peshan-paashaan apanee bajatee dhvani se aapaka dhyaan hamaaree or kare.

RV 1.84.4

Mantra 4मंत्र 4Mantra 4

इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् । शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने ॥४॥

saral hindee anuvaad

he indr, is pavit som ko pien, jo shreshth amar ullaas hai. rit ke aasan par ujjval ras kee dhaaraaen aapakee or bahee hain.

RV 1.84.5

Mantra 5मंत्र 5Mantra 5

इन्द्राय नूनमर्चतोक्थानि च ब्रवीतन । सुता अमत्सुरिन्दवो ज्येष्ठं नमस्यता सहः ॥५॥

saral hindee anuvaad

ab indr kee stuti aur gambheer stotr kahen. pavit som-boondon ne unhen aanandit kiya hai; unake sarvochch bal ko namaskaar karen.

RV 1.84.6

Mantra 6मंत्र 6Mantra 6

नकिष्ट्वद्रथीतरो हरी यदिन्द्र यच्छसे । नकिष्ट्वानु मज्मना नकिः स्वश्व आनशे ॥६॥

saral hindee anuvaad

he indr, jab aap hari-ashv chalaate hain tab aapase shreshth saarathi koee naheen. bal men koee aage naheen aur su-ashv vaala bhee aapako naheen pakarata.

RV 1.84.7

Mantra 7मंत्र 7Mantra 7

य एक इद्विदयते वसु मर्ताय दाशुषे । ईशानो अप्रतिष्कुत इन्द्रो अङ्ग ॥७॥

saral hindee anuvaad

arpan karane vaale manushy ko vahee akele sanpada baantate hain; vah apratihat svaamee nishchay hee indr hain.

RV 1.84.8

Mantra 8मंत्र 8Mantra 8

कदा मर्तमराधसं पदा क्षुम्पमिव स्फुरत् । कदा नः शुश्रवद्गिर इन्द्रो अङ्ग ॥८॥

saral hindee anuvaad

indr adaanasheel manushy ko kab paanv tale kharapatavaar jaise hataaenge? ve hamaaree vaanee vaastav men kab sunenge?

RV 1.84.9

Mantra 9मंत्र 9Mantra 9

यश्चिद्धि त्वा बहुभ्य आ सुतावाँ आविवासति । उग्रं तत्पत्यते शव इन्द्रो अङ्ग ॥९॥

saral hindee anuvaad

jo bahuton ke beech som taiyaar kar aapakee utsaah se seva karata hai, vah indr ke dvaara prachand bal ka bhaagee hota hai.

RV 1.84.10

Mantra 10मंत्र 10Mantra 10

स्वादोरित्था विषूवतो मध्वः पिबन्ति गौर्यः । या इन्द्रेण सयावरीर्वृष्णा मदन्ति शोभसे वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥१०॥

saral hindee anuvaad

ujalee gaayen phaila hua madhur ras peetee hain; shaktishaalee indr ke saath chalakar ve shobha hetu aanandit hotee hain, apanee prabhuta men shubh.

RV 1.84.11

Mantra 11मंत्र 11Mantra 11

ता अस्य पृशनायुवः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः । प्रिया इन्द्रस्य धेनवो वज्रं हिन्वन्ति सायकं वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥११॥

saral hindee anuvaad

sparsh chaahatee chitakabaree gaayen som men apana doodh milaatee hain. indr kee priy ye dudhaaroo gaayen unake baan-samaan vajr ko prerit karatee hain, apanee prabhuta men shubh.

RV 1.84.12

Mantra 12मंत्र 12Mantra 12

ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीरनु स्वराज्यम् ॥१२॥

saral hindee anuvaad

ve vivekee shaktiyaan namaskaar se unake vijayee bal ka sammaan karatee aur praacheen poorvata hetu unake anek niyamon ka anusaran karatee hain, apanee prabhuta men shubh.

RV 1.84.13

Mantra 13मंत्र 13Mantra 13

इन्द्रो दधीचो अस्थभिर्वृत्राण्यप्रतिष्कुतः । जघान नवतीर्नव ॥१३॥

saral hindee anuvaad

apratihat indr ne dadheechi kee asthiyon se ninyaanave vritron ko maara.

RV 1.84.14

Mantra 14मंत्र 14Mantra 14

इच्छन्नश्वस्य यच्छिरः पर्वतेष्वपश्रितम् । तद्विदच्छर्यणावति ॥१४॥

saral hindee anuvaad

parvaton men chhipaae gae ashv ke sir ko khojate hue unhonne use sharyanaavat men paaya.

RV 1.84.15

Mantra 15मंत्र 15Mantra 15

अत्राह गोरमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यम् । इत्था चन्द्रमसो गृहे ॥१५॥

saral hindee anuvaad

yahaan, chandr ke grih men, unhonne tvashtri ke vrishabh ka gupt naam ya roop pahachaana.

RV 1.84.16

Mantra 16मंत्र 16Mantra 16

को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् । आसन्निषून्हृत्स्वसो मयोभून्य एषां भृत्यामृणधत्स जीवात् ॥१६॥

saral hindee anuvaad

aaj rit kee dhuree men in karmasheel, deept aur durdam vrishabhon ko kaun jotata hai, jinake mukh baanayukt, hriday-bhedee phir bhee sukhadaayak hain? unakee seva ka pratidaan karane vaala deerghajeevee ho.

RV 1.84.17

Mantra 17मंत्र 17Mantra 17

क ईषते तुज्यते को बिभाय को मंसते सन्तमिन्द्रं को अन्ति । कस्तोकाय क इभायोत रायेऽधि ब्रवत्तन्वे को जनाय ॥१७॥

saral hindee anuvaad

kaun aage jaata, kaun peerit hota aur kaun darata hai? upasthit aur nikat indr ko kaun pahachaanata hai? santaan, grih-sanpada, apane shareer aur jan ke lie aasheesh kaun kahata hai?

RV 1.84.18

Mantra 18मंत्र 18Mantra 18

को अग्निमीट्टे हविषा घृतेन स्रुचा यजाता ऋतुभिर्ध्रुवेभिः । कस्मै देवा आ वहानाशु होम को मंसते वीतिहोत्रः सुदेवः ॥१८॥

saral hindee anuvaad

ghrit-havi se agni ka sammaan aur nishchit rituon men juhoo se yajan kaun karata hai? dev kisake lie aahvaan sheeghr laate hain? kaun devapriy havi-arpak unhen samajhata hai?

RV 1.84.19

Mantra 19मंत्र 19Mantra 19

त्वमङ्ग प्र शंसिषो देवः शविष्ठ मर्त्यम् । न त्वदन्यो मघवन्नस्ति मर्डितेन्द्र ब्रवीमि ते वचः ॥१९॥

saral hindee anuvaad

he param balavaan dev, aap nishchay hee manushy ka kalyaan karate hain. he udaar indr, aapase any koee sukhadaata naheen; main apanee vaanee aapako kahata hoon.

RV 1.84.20

Mantra 20मंत्र 20Mantra 20

मा ते राधांसि मा त ऊतयो वसोऽस्मान्कदा चना दभन् । विश्वा च न उपमिमीहि मानुष वसूनि चर्षणिभ्य आ ॥२०॥

saral hindee anuvaad

he shubh svaamee, aapake daan aur rakshak sahaayata hamen kabhee viphal ya haani n pahunchaaen. he maanav-mitr, janon ke beech se hamaare lie sabhee prakaar kee sanpada maapakar den.

Source Note

Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.

Technical Source Details

Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 400850. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.

Vikash Kumawat

Creator and maintainer

Vikash Kumawat

I maintain SanatanAdhyayan as a structured study space for readers who want to explore Vedas, Upanishads, Puranas, Itihasas, Darshanas, panchang ideas, and Vedic time concepts in a clear way.