Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 166ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 166Rigveda Mandala 1 Sukta 166
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
15 mein se 0 mantra complete
RV 1.166.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
तन्नु वोचाम रभसाय जन्मने पूर्वं महित्वं वृषभस्य केतवे । ऐधेव यामन्मरुतस्तुविष्वणो युधेव शक्रास्तविषाणि कर्तन ॥१॥
saral hindee anuvaad
he maruton, ham aapake sheeghr prakat hone ke lie, (laabhon kee) varsha karane vaale (ke drishtikon) ke sanket ke roop men, utsukata se aapakee praacheen mahaanata kee ghoshana karate hain. jor se garjana karane vaale aur shaktishaalee marut, aap (yajny kee or) aage barhane ke lie apanee prabal oorja ka prayog karate hain, maano vah yuddh kar raha ho.
RV 1.166.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
नित्यं न सूनुं मधु बिभ्रत उप क्रीळन्ति क्रीळा विदथेषु घृष्वयः । नक्षन्ति रुद्रा अवसा नमस्विनं न मर्धन्ति स्वतवसो हविष्कृतम् ॥२॥
saral hindee anuvaad
putr ke samaan premapoorvak madhur arpan sveerath karate hue, rudr men janme marut yajnyon par prasann hote hain aur ashaanti ko door bhagaate hain. shaktishaalee phir bhee haanirahit, ve praarthana karane vaale aur arpan charhaane vaale kee raksha karane aate hain.
RV 1.166.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
यस्मा ऊमासो अमृता अरासत रायस्पोषं च हविषा ददाशुषे । उक्षन्त्यस्मै मरुतो हिता इव पुरू रजांसि पयसा मयोभुवः ॥३॥
saral hindee anuvaad
unhen (arpan ke prastutakarta), raksha karane vaale aur amar maruton ne, (aahuti se santusht hokar) prachur dhan diya hai, ve, sukh dene vaale, (poojak ke) mitr banakar, kshetron ko prachur maatra men jal se chhirakate hain.
RV 1.166.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
आ ये रजांसि तविषीभिरव्यत प्र व एवासः स्वयतासो अध्रजन् । भयन्ते विश्वा भुवनानि हर्म्या चित्रो वो यामः प्रयतास्वृष्टिषु ॥४॥
saral hindee anuvaad
ve, aapake aarakshak, jo apanee gati se kshetron ko paar karate hain, sv-nirdeshit hokar aage barhate hain, saare lok aur saare nivaas ghabara gae hain, kyonki tera aana adbhut hai, (aisa dar jaisa mahasoos hota hai) jab (yuddh men) bhaale phenke jaate hain.
RV 1.166.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
यत्त्वेषयामा नदयन्त पर्वतान्दिवो वा पृष्ठं नर्या अचुच्यवुः । विश्वो वो अज्मन्भयते वनस्पती रथीयन्तीव प्र जिहीत ओषधिः ॥५॥
saral hindee anuvaad
jab aapake shaanadaar teerandaaz pahaaron ko goonj dete hain, aur, manushy ke anukool, aakaash ke shikhar ko paar karen, tab saare vanapati tere aane se ghabara gae, aur jhaariyaan rath par savaar stree kee naaeen idhar udhar laharaane lageen.
RV 1.166.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
यूयं न उग्रा मरुतः सुचेतुनारिष्टग्रामाः सुमतिं पिपर्तन । यत्रा वो दिद्युद्रदति क्रिविर्दती रिणाति पश्वः सुधितेव बर्हणा ॥६॥
saral hindee anuvaad
ugr marut, aapake dayaalu vichaaron men dvesh se mukt hokar, hamaare prati aapake achchhe uddeshyon ko poora karate hain, jab aapakee misaail bijalee (baadalon) ko phaar detee hai, jaise ek achchhee tarah se phenke gae hathiyaar ne hiran ko ghaayal kar diya.
RV 1.166.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
प्र स्कम्भदेष्णा अनवभ्रराधसोऽलातृणासो विदथेषु सुष्टुताः । अर्चन्त्यर्कं मदिरस्य पीतये विदुर्वीरस्य प्रथमानि पौंस्या ॥७॥
saral hindee anuvaad
bina karm ke daata, atoot dhan ke svaamee, dvesh se rahit, yajnyon men sadaiv mahimaamandit, ve (som) sharaab peene ke lie aaraadhy (indr) kee pooja karate hain, kyonki ve naayak ke pahale mardaana kaaranaame jaanate hain.
RV 1.166.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
शतभुजिभिस्तमभिह्रुतेरघात्पूर्भी रक्षता मरुतो यमावत । जनं यमुग्रास्तवसो विरप्शिनः पाथना शंसात्तनयस्य पुष्टिषु ॥८॥
saral hindee anuvaad
he marut, tum jise ghor paap se bachaate ho, use anant aur sanpoorn bhogon se tript karo, us manushy ko, jo bhayankar aur paraakramee hai, aur mahimaamandit hai (jaisa ki aap hain), aap usake vanshajon ka poshan (pradaan karake) use vipatti se bachaate hain.
RV 1.166.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
विश्वानि भद्रा मरुतो रथेषु वो मिथस्पृध्येव तविषाण्याहिता । अंसेष्वा वः प्रपथेषु खादयोऽक्षो वश्चक्रा समया वि वावृते ॥९॥
saral hindee anuvaad
marut, aapakee rathon men sabhee achchhee cheejen hain, aapake kandhon par anukaraneey shakti nivaas karatee hai, sarak par aapake vishraam sthalon par jalapaan (taiyaar hain), aapake (rath ke) pahiyon kee dhuree unhen majabootee se ek saath rakhatee hai.
RV 1.166.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
भूरीणि भद्रा नर्येषु बाहुषु वक्षस्सु रुक्मा रभसासो अञ्जयः । अंसेष्वेताः पविषु क्षुरा अधि वयो न पक्षान्व्यनु श्रियो धिरे ॥१०॥
saral hindee anuvaad
marut, aapakee bhujaaon men, manushy ke lie shubh, bahut see achchhee cheejen hain, tere stanon par sunahare (aabhooshan) chamakadaar aur suspasht hain, jabaki maala aapake kandhon par (latakee huee) hai, tumhaare hathiyaaron kee dhaaren tez hain, jis prakaar pakshiyon ke (kaee rang-birange) pankh hote hain, usee prakaar maruton ke vividh alankaran hote hain.
RV 1.166.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
महान्तो मह्ना विभ्वो विभूतयो दूरेदृशो ये दिव्या इव स्तृभिः । मन्द्राः सुजिह्वाः स्वरितार आसभिः सम्मिश्ला इन्द्रे मरुतः परिष्टुभः ॥११॥
saral hindee anuvaad
marut, paraakramee, sarvavyaapee, door se prakat hote hain, jaise nakshatron dvaara devata prakat hote hain, praphullit karane vaala, mridubhaashee, munh se dheere se bolane vaala, indr se sanbandhit, stuti se mahimaamandit, (hamaare yajny ke lie aao).
RV 1.166.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
तद्वः सुजाता मरुतो महित्वनं दीर्घं वो दात्रमदितेरिव व्रतम् । इन्द्रश्चन त्यजसा वि ह्रुणाति तज्जनाय यस्मै सुकृते अराध्वम् ॥१२॥
saral hindee anuvaad
aise sujanme maruton, yahee aapakee mahaanata hai ki aapakee udaarata aditi ke rathy ke samaan deerghakaal tak (jaaree) hai, aur indr apanee udaarata se, us mooly se adhik naheen hai jo aapane ek dharmanishth vyakti (jo aapakee pooja karata hai) ko diya hai.
RV 1.166.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
तद्वो जामित्वं मरुतः परे युगे पुरू यच्छंसममृतास आवत । अया धिया मनवे श्रुष्टिमाव्या साकं नरो दंसनैरा चिकित्रिरे ॥१३॥
saral hindee anuvaad
hamaare saath aapaka gathabandhan, marut, ek lanbee avadhi ka hai, is kaaran se, amar, hamaaree prachur prashansa sveerath karate hain aur, hamaaree prashansa sveerath karane ke baad, hamaare pavitr krityon se, maanav jaati ke prati is (aapake) anukool svabhaav ke maadhyam se, (yajny ke) neta, santusht ho jaate hain.
RV 1.166.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
येन दीर्घं मरुतः शूशवाम युष्माकेन परीणसा तुरासः । आ यत्ततनन्वृजने जनास एभिर्यज्ञेभिस्तदभीष्टिमश्याम् ॥१४॥
saral hindee anuvaad
tvarit gati se chalane vaale maarut, ham aapake paraakram (drishtikon) par lanbe (prastaavit samaaroh) ko barhaate hain, jisase log yuddh men vijay praapt karate hain, kya ham apane in yajnyon se, aapakee ichchhit (upasthiti) praapt kar sakate hain.
RV 1.166.15
Mantra 15मंत्र 15Mantra 15
एष व स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥१५॥
saral hindee anuvaad
he marut, yah stuti tumhaare liye hai, yah stuti aapake lie hai, (rathy) ek aadaraneey lekhak ka, jo (apanee prashansa dvaara) sammaanit karane men saksham hai, (aapakee bhalaaee ke lie) prashansa aap tak pahunche, taaki ham bhojan, shakti aur deerghaayu praapt kar saken.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 207835. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
