Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 163ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 163Rigveda Mandala 1 Sukta 163
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
13 mein se 0 mantra complete
RV 1.163.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
यदक्रन्दः प्रथमं जायमान उद्यन्समुद्रादुत वा पुरीषात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू उपस्तुत्यं महि जातं ते अर्वन् ॥१॥
saral hindee anuvaad
aapaka mahaan janm, he ghore, mahimaamandit kiya jaana hai, chaahe aap pahale aakaash se nikale hon ya jal se, bhale hee aapane (shubh roop se) hinahinaaya ho, kyonki aapake paas baaz ke pankh aur hiran ke ang hain.
RV 1.163.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
यमेन दत्तं त्रित एनमायुनगिन्द्र एणं प्रथमो अध्यतिष्ठत् । गन्धर्वो अस्य रशनामगृभ्णात्सूरादश्वं वसवो निरतष्ट ॥२॥
saral hindee anuvaad
trita ne yam dvaara diye gaye ghore ko jot liya, sabase pahale indr us par charhe aur gandharv ne unakee lagaam pakar lee. vasus, tumane soory se ghora banaaya.
RV 1.163.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
असि यमो अस्यादित्यो अर्वन्नसि त्रितो गुह्येन व्रतेन । असि सोमेन समया विपृक्त आहुस्ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥३॥
saral hindee anuvaad
aapaka ghora yam hai aur aap aadity hain, aap ek rahasyamay krity se trita hain, aap soma se jure hain. rishiyon ne kaha hai ki svarg men tumhaare teen bandhan hain.
RV 1.163.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
त्रीणि त आहुर्दिवि बन्धनानि त्रीण्यप्सु त्रीण्यन्तः समुद्रे । उतेव मे वरुणश्छन्त्स्यर्वन्यत्रा त आहुः परमं जनित्रम् ॥४॥
saral hindee anuvaad
unhonne kaha hai, ki tere bandhan svarg men priyvee par teen hain, aur teen aakaash men. he ashv, jo (varun ke saath ek) hain, tum mujhe ghoshana karate ho ki unhonne ise tumhaara sabase utkrisht janm kaha hai.
RV 1.163.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
इमा ते वाजिन्नवमार्जनानीमा शफानां सनितुर्निधाना । अत्रा ते भद्रा रशना अपश्यमृतस्य या अभिरक्षन्ति गोपाः ॥५॥
saral hindee anuvaad
mainne dekha hai, ghore, ye tumhaare (kshetron) shuddh karane vaale hain, ye tumhaare pairon ke nishaan hain jo yajny men bhaag lete hain, aur yahaan aapakee shubh baagador hai, jo sansrath ke rakshak hain jo ise sanrakshit karate hain.
RV 1.163.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
आत्मानं ते मनसारादजानामवो दिवा पतयन्तं पतंगम् । शिरो अपश्यं पथिभिः सुगेभिररेणुभिर्जेहमानं पतत्रि ॥६॥
saral hindee anuvaad
main apane man men aapake door sthit roop ko pahachaanata hoon, jo neeche (prithvee) se, svarg ke raaste, soory kee or ja raha hai. main tumhaare sir ko oopar kee or urata hua dekh raha hoon, aur dhool se bedaag, abaadhit pathon par tejee se barh rahe parvat ko dekh raha hoon.
RV 1.163.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
अत्रा ते रूपमुत्तममपश्यं जिगीषमाणमिष आ पदे गोः । यदा ते मर्तो अनु भोगमानळादिद्ग्रसिष्ठ ओषधीरजीगः ॥७॥
saral hindee anuvaad
main aapake param uttam roop ko prithvee ke aapake (pavitr) sthaan men aapaka bhojan praapt karane ke lie utsukata se aate hue dekhata hoon, jab tumhaara sevak tumhen (pradaata ke) bhog ke nikat laata hai, tab tum laalachee hokar chaara kha jaate ho.
RV 1.163.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
अनु त्वा रथो अनु मर्यो अर्वन्ननु गावोऽनु भगः कनीनाम् । अनु व्रातासस्तव सख्यमीयुरनु देवा ममिरे वीर्यं ते ॥८॥
saral hindee anuvaad
he ghore, rath tera peechha kar rahee hai, purush aapakee seva karate hain, maveshee aapaka peechha karate hain, yuvatiyon kee manoharata (prateeksha) tumhaaree or karatee hai, aapake peechhe chal rahee devataaon kee sena ne aapakee mitrata chaahee hai, devata svayan aapake tej ke prashansak rahe hain
RV 1.163.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
हिरण्यशृङ्गोऽयो अस्य पादा मनोजवा अवर इन्द्र आसीत् । देवा इदस्य हविरद्यमायन्यो अर्वन्तं प्रथमो अध्यतिष्ठत् ॥९॥
saral hindee anuvaad
usaka jata sone ka hai, usake pair peetal ke hain, aur bere ke vichaar ke anusaar, indr usase heen (gati men) hai. devata usake havy ko grahan karane aaye hain, ghore par charhane vaala pahala vyakti indr tha.
RV 1.163.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
ईर्मान्तासः सिलिकमध्यमासः सं शूरणासो दिव्यासो अत्याः । हंसा इव श्रेणिशो यतन्ते यदाक्षिषुर्दिव्यमज्ममश्वाः ॥१०॥
saral hindee anuvaad
jab ghore svargeey path par phailate hain, to poorn koobar vaale, patalee kamar vaale, uchch utsaahee aur (soory ke) divy pravartak, panktiyon men hanson kee tarah sarapat daurate hain.
RV 1.163.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
तव शरीरं पतयिष्ण्वर्वन्तव चित्तं वात इव ध्रजीमान् । तव शृङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु जर्भुराणा चरन्ति ॥११॥
saral hindee anuvaad
aapaka shareer, ghora, gati ke lie bana hai, tumhaara man (iraade men) hava kee tarah tez hai, baal (aapake ayaal ke) kaee dishaaon men uchhaale gae hain, aur jangalon men sundar phail gaya.
RV 1.163.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
उप प्रागाच्छसनं वाज्यर्वा देवद्रीचा मनसा दीध्यानः । अजः पुरो नीयते नाभिरस्यानु पश्चात्कवयो यन्ति रेभाः ॥१२॥
saral hindee anuvaad
tez ghora devataaon ka dhyaan karate hue, aatmadaah ke sthaan par pahunchata hai, usake aage-aage bandha hua bakara le jaaya jaata hai, usake peechhe yaajakon aur gaayakon ka anusaran karo.
RV 1.163.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
उप प्रागात्परमं यत्सधस्थमर्वाँ अच्छा पितरं मातरं च । अद्या देवाञ्जुष्टतमो हि गम्या अथा शास्ते दाशुषे वार्याणि ॥१३॥
saral hindee anuvaad
ghora us sabha kee or barhata hai jo sabase utkrisht hai, usake pita aur usakee maata, (svarg aur prithvee) kee upasthiti men. jaao, (ghora), aaj devataaon ko prasann karate hue, ki (bali) daata ko aasheervaad de.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 400981. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
