Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 162ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 162Rigveda Mandala 1 Sukta 162
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
22 mein se 0 mantra complete
RV 1.162.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
मा नो मित्रो वरुणो अर्यमायुरिन्द्र ऋभुक्षा मरुतः परि ख्यन् । यद्वाजिनो देवजातस्य सप्तेः प्रवक्ष्यामो विदथे वीर्याणि ॥१॥
saral hindee anuvaad
mitr, varun, aaryamaan, aayu, indr, ribhukshin aur marut hamaaree ninda n karen, jab ham sabha men tej, dev-janit devajaat teevragaamee ashv ke saamarthy ka varnan karate hain.
RV 1.162.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
यन्निर्णिजा रेक्णसा प्रावृतस्य रातिं गृभीतां मुखतो नयन्ति । सुप्राङजो मेम्यद्विश्वरूप इन्द्रापूष्णोः प्रियमप्येति पाथः ॥२॥
saral hindee anuvaad
jab ve, (pujaaree), taiyaar bhent ko (ghore kee) upasthiti men laate hain, jise nahalaaya jaata hai aur samriddh (jaalon) se sajaaya jaata hai, to usake saamane chalane vaala vibhinn rang ka bakara, mimiyaate hue, indr aur pooshan ke lie ek sveerathy bhent ban jaata hai.
RV 1.162.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
एष च्छागः पुरो अश्वेन वाजिना पूष्णो भागो नीयते विश्वदेव्यः । अभिप्रियं यत्पुरोळाशमर्वता त्वष्टेदेनं सौश्रवसाय जिन्वति ॥३॥
saral hindee anuvaad
yah bakara, jo sabhee devataaon ke lie pooshan ka hissa hai, pahale bere ke maargadarshak ke saath laaya jaata hai, taaki tvashta use (bali) bhojan ke lie sveerathy praaranbhik bhent ke roop men ghore ke saath taiyaar kar sake.
RV 1.162.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
यद्धविष्यमृतुशो देवयानं त्रिर्मानुषाः पर्यश्वं नयन्ति । अत्रा पूष्णः प्रथमो भाग एति यज्ञं देवेभ्यः प्रतिवेदयन्नजः ॥४॥
saral hindee anuvaad
jab pujaaree (anushthaan ke) samay par, ghore ko aage barhaate hain, devataaon ko samarpit bhent, teen baar (yajny kee aag) ghumaate hain, tab pooshan ka bhaag bakara devataaon ko bali dene vaale kee ghoshana karate hue pahale jaata hai.
RV 1.162.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
होताध्वर्युरावया अग्निमिन्धो ग्रावग्राभ उत शंस्ता सुविप्रः । तेन यज्ञेन स्वरंकृतेन स्विष्टेन वक्षणा आ पृणध्वम् ॥५॥
saral hindee anuvaad
aahvaanakarta, adhirathee, sahaayak, agni-pravartak, som-patthar sanchaalak aur vidvaan vaachak ko is suvyavasthit aur achchhee tarah se kie gae yajny ke maadhyam se chainal bharane den.
RV 1.162.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
यूपव्रस्का उत ये यूपवाहाश्चषालं ये अश्वयूपाय तक्षति । ये चार्वते पचनं सम्भरन्त्युतो तेषामभिगूर्तिर्न इन्वतु ॥६॥
saral hindee anuvaad
chaahe ve log hon jo (bali) khambhe ko kaatate hain, ya ve jo khambhe ko dhaaran karate hain, ya ve jo khambhe ke sheersh par chhalle baandhate hain, jisase ghora (bandha hua) hota hai, ya ve jo bartan taiyaar karate hain jinamen ghore ka bhojan pakaaya jaata hai, un sabhee ke parishram se hamaaree aasha pooree ho.
RV 1.162.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
उप प्रागात्सुमन्मेऽधायि मन्म देवानामाशा उप वीतपृष्ठः । अन्वेनं विप्रा ऋषयो मदन्ति देवानां पुष्टे चकृमा सुबन्धुम् ॥७॥
saral hindee anuvaad
meree abhilaasha apane aap pooree ho, jaise ki isaka manoranjan kiya gaya hai, ki chikanee peeth vaala ghora devataaon kee apekshaaon ko poora karane ke lie aae, hamane use devataaon ke poshan ke lie achchhee tarah se surakshit kar diya hai, ab buddhimaan santon ko aanand manaane do.
RV 1.162.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
यद्वाजिनो दाम संदानमर्वतो या शीर्षण्या रशना रज्जुरस्य । यद्वा घास्य प्रभृतमास्ये तृणं सर्वा ता ते अपि देवेष्वस्तु ॥८॥
saral hindee anuvaad
bere ke maargadarshak kee lagaam aur eree kee rassiyaan, aur sir kee rassiyaan, ghera, aur koee any (haarnes ka hissa), aur jo ghaas usake munh men daalee gaee hai, ye sab devataaon ke beech tumhaare (ghore) saath rahen.
RV 1.162.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
यदश्वस्य क्रविषो मक्षिकाश यद्वा स्वरौ स्वधितौ रिप्तमस्ति । यद्धस्तयोः शमितुर्यन्नखेषु सर्वा ता ते अपि देवेष्वस्तु ॥९॥
saral hindee anuvaad
jo kuchh bhee makkhiyon ne ghore ke kachche maans ko kha liya hai, aur jo kuchh bhee taiyaar karane vaale ke khambhe, kulhaaree, haathon ya naakhoonon se chipak gaya hai, vah sab, he ghore, devataaon ke beech tumhaare paas rahe.
RV 1.162.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
यदूवध्यमुदरस्यापवाति य आमस्य क्रविषो गन्धो अस्ति । सुकृता तच्छमितारः कृण्वन्तूत मेधं शृतपाकं पचन्तु ॥१०॥
saral hindee anuvaad
is pet se jo kuchh apaachy ghaas giratee hai, kachche maans ka jo bhee kan rah jaae, bali charhaanevaalon ko sab dosharahit banaana chaahie, aur pavitr (arpan) ko is prakaar pakaana chaahie ki vah uttam reeti se taiyaar ho jaae.
RV 1.162.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
यत्ते गात्रादग्निना पच्यमानादभि शूलं निहतस्यावधावति । मा तद्भूम्यामा श्रिषन्मा तृणेषु देवेभ्यस्तदुशद्भ्यो रातमस्तु ॥११॥
saral hindee anuvaad
tumhaare vadh kiye hue (shareer ka) jo kuchh (hissa) aag se bhoonate samay tumhaare loth se thook se (bachakar) girata hai, ise bhoomi par n chhora jaae, n hee (pavitr) ghaas par, balki ise (sabhee) laalasa vaale devataaon ko diya jaae.
RV 1.162.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
ये वाजिनं परिपश्यन्ति पक्वं य ईमाहुः सुरभिर्निर्हरेति । ये चार्वतो मांसभिक्षामुपासत उतो तेषामभिगूर्तिर्न इन्वतु ॥१२॥
saral hindee anuvaad
jo log ghore ka khaana pakaate hue dekhate hain, unaka parishram hamaaree bhalaaee ke lie ho, jo kahate hain, khushaboo hai, isaliye hamen kuchh de do, jo bhiksha ke roop men ghore ka maans maangate hain.
RV 1.162.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
यन्नीक्षणं माँस्पचन्या उखाया या पात्राणि यूष्ण आसेचनानि । ऊष्मण्यापिधाना चरूणामङ्काः सूनाः परि भूषन्त्यश्वम् ॥१३॥
saral hindee anuvaad
vah chharee jo karaahee men duboee jaatee hai jisamen maans ubaala jaata hai, bartan jo shoraba vitarit karate hain, bartanon ke dhakkan, kataar, chaakoo, sabhee (ghore ko) sammaan dete hain.
RV 1.162.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
निक्रमणं निषदनं विवर्तनं यच्च पड्बीशमर्वतः । यच्च पपौ यच्च घासिं जघास सर्वा ता ते अपि देवेष्वस्तु ॥१४॥
saral hindee anuvaad
aage barhane ka, rukane ka, bhoomi par lotane ka sthaan ho, ghore ke pairon ka bandhan, (jal) jo usane piya hai, jo ghaas usane khaaee hai, devataaon ke beech ye sab tere ho jaaen.
RV 1.162.15
Mantra 15मंत्र 15Mantra 15
मा त्वाग्निर्ध्वनयीद्धूमगन्धिर्मोखा भ्राजन्त्यभि विक्त जघ्रिः । इष्टं वीतमभिगूर्तं वषट्कृतं तं देवासः प्रति गृभ्णन्त्यश्वम् ॥१५॥
saral hindee anuvaad
dhuen kee gandh vaalee agni tumhen (ghore ko) dhvani utpann n karane de, gandhayukt chamakatee karaahee ko (usakee saamagree sahit) palatane n den, devata us ghore ko sveerath karate hain jise (bali ke lie) chuna gaya hai, jisaka netritv kiya gaya hai (aag ke chaaron or), jo shraddhaapoorvak arpit kiya gaya ho, aur (vismayaadibodhak), vashat dvaara pavitr kiya gaya ho.
RV 1.162.16
Mantra 16मंत्र 16Mantra 16
यदश्वाय वास उपस्तृणन्त्यधीवासं या हिरण्यान्यस्मै । संदानमर्वन्तं पड्बीशं प्रिया देवेष्वा यामयन्ति ॥१६॥
saral hindee anuvaad
vah kapara jo unhonne ghore ke orhane ke liye bichhaaya tha, sone kee (jinase ve use sajaate hain), sir kee rassiyaan, pairon kee rassiyaan, ye sab ve devataaon ko sveerathy maanakar charhaate hain.
RV 1.162.17
Mantra 17मंत्र 17Mantra 17
यत्ते सादे महसा शूकृतस्य पार्ष्ण्या वा कशया वा तुतोद । स्रुचेव ता हविषो अध्वरेषु सर्वा ता ते ब्रह्मणा सूदयामि ॥१७॥
saral hindee anuvaad
jis kisee ne tumhen tumhaaree gati men eree se ya chaabuk se, jabaki tumhaaree taakat men kuchh bhee naheen hai, ukasaaya hai - in sabhee (krodhon) ko main karachhul se aahuti ke roop men pavitr praarthanaaon ke saath prakat karata hoon.
RV 1.162.18
Mantra 18मंत्र 18Mantra 18
चतुस्त्रिंशद्वाजिनो देवबन्धोर्वङ्क्रीरश्वस्य स्वधितिः समेति । अच्छिद्रा गात्रा वयुना कृणोत परुष्परुरनुघुष्या वि शस्त ॥१८॥
saral hindee anuvaad
kulhaaree tej ghore kee chauntees pasaliyon tak pahunchatee hai. jin logon ko sansrath kee jimmedaaree saunpee gaee hai, ve kushalataapoorvak angon ko vibhaajit karate hain, pratyek jor ko alag aur akshunn rakhate hain.
RV 1.162.19
Mantra 19मंत्र 19Mantra 19
एकस्त्वष्टुरश्वस्या विशस्ता द्वा यन्तारा भवतस्तथ ऋतुः । या ते गात्राणामृतुथा कृणोमि ताता पिण्डानां प्र जुहोम्यग्नौ ॥१९॥
saral hindee anuvaad
anushthaan kee taiyaaree karane vaala ek vyakti deeptimaan ghore ko kaatata hai, jabaki do use pakarate hain. uchit samay par alag-alag hisson ko agni men charhaane ke lie taiyaar kiya jaata hai.
RV 1.162.20
Mantra 20मंत्र 20Mantra 20
मा त्वा तपत्प्रिय आत्मापियन्तं मा स्वधितिस्तन्व आ तिष्ठिपत्ते । मा ते गृध्नुरविशस्तातिहाय छिद्रा गात्राण्यसिना मिथू कः ॥२०॥
saral hindee anuvaad
tumhaara bahumooly shareer tumhen duhkhee n kare, jo vaastav men (devataaon ke paas) ja rahe hain, kulhaaree ko apane shareer men rahane n de, laalachee aur akushal (yajny karane vaala) apane angon ko apane chaakoo se anaavashyak roop se n ghaayal kar de.
RV 1.162.21
Mantra 21मंत्र 21Mantra 21
न वा उ एतन्म्रियसे न रिष्यसि देवाँ इदेषि पथिभिः सुगेभिः । हरी ते युञ्जा पृषती अभूतामुपास्थाद्वाजी धुरि रासभस्य ॥२१॥
saral hindee anuvaad
anushthaan drishti men aap marate naheen hain ya nukasaan naheen uthaate hain, kyonki aap shubh maargon se devataaon tak yaatra karate hain. indr ke hari ashv aur maruton ke ghore jooe men jute hain, aur tum ashvinon ke gadha rath men sammilit ho gaye ho.
RV 1.162.22
Mantra 22मंत्र 22Mantra 22
सुगव्यं नो वाजी स्वश्व्यं पुंसः पुत्राँ उत विश्वापुषं रयिम् । अनागास्त्वं नो अदितिः कृणोतु क्षत्रं नो अश्वो वनतां हविष्मान् ॥२२॥
saral hindee anuvaad
yah ghora sthaayee dhan, prachur gaayen, achchhe ghore aur majaboot vanshaj laae. utsaahee ghora hamen galat kaamon se mukt kare, aur yah bhent shaareerik shakti pradaan kare.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 401046. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
