Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 161ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 161Rigveda Mandala 1 Sukta 161
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
14 mein se 0 mantra complete
RV 1.161.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
किमु श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्किमीयते दूत्यं कद्यदूचिम । न निन्दिम चमसं यो महाकुलोऽग्ने भ्रातर्द्रुण इद्भूतिमूदिम ॥१॥
saral hindee anuvaad
shreshth ya kanishth hamaare paas kyon aaya aur kis dootakaary se? hamane kya kaha? he bhraata agni, hamane uchch udgam vaale paatr ka apamaan naheen kiya; hamane usake kaashth kee shreshthata kahee.
RV 1.161.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद्वो देवा अब्रुवन्तद्व आगमम् । सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ ॥२॥
saral hindee anuvaad
ek paatr ko chaar banaao: devon ne yahee kaary diya aur isee hetu doot aaya hai. he sudhanva-putro, yadi ise poora karoge to devon ke saath yajny-bhaag ke yogy banoge.
RV 1.161.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
अग्निं दूतं प्रति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः । धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातरनु वः कृत्व्येमसि ॥३॥
saral hindee anuvaad
unhonne doot agni ko uttar diya: ashv banaana, rath rachana, gau prakat karana aur donon vriddh maata-pita ko yuva karana hai. in mithakeey shilpon ke baad, he bhraata, ham tumhaare anurodh kee or aaenge.
RV 1.161.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे ॥४॥
saral hindee anuvaad
kaary poora kar ribhuon ne poochha ki doot kahaan gaya. ek paatr ko chaar roop men dekhakar katha kahatee hai ki tvashta divy sahachariyon ke beech chhip gae.
RV 1.161.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
हनामैनाँ इति त्वष्टा यदब्रवीच्चमसं ये देवपानमनिन्दिषुः । अन्या नामानि कृण्वते सुते सचाँ अन्यैरेनान्कन्या नामभि स्परत् ॥५॥
saral hindee anuvaad
tvashta krodh men kahate hain, ‘dev-paan paatr kee ninda karane vaalon ko maaren.’ som nikaale jaane par shilpee doosare naam lete aur unheen bhinn naamon se kanya unaka svaagat karatee hai.
RV 1.161.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथं बृहस्पतिर्विश्वरूपामुपाजत । ऋभुर्विभ्वा वाजो देवाँ अगच्छत स्वपसो यज्ञियं भागमैतन ॥६॥
saral hindee anuvaad
indr apane hari ashv, ashvin apana rath jotate aur brihaspati bahurangee gau laate hain. kushal shilpee ribhu, vibhvan aur vaaj devon tak jaakar yajny-bhaag praapt karate hain.
RV 1.161.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिर्या जरन्ता युवशा ताकृणोतन । सौधन्वना अश्वादश्वमतक्षत युक्त्वा रथमुप देवाँ अयातन ॥७॥
saral hindee anuvaad
mithakeey kaushal se ribhuon ne chamare se gau prakat kee aur vriddh yugal ko yuvaavastha dee. sudhanva-putron ne ashv se ashv racha, rath jota aur devon tak gae.
RV 1.161.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
इदमुदकं पिबतेत्यब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम् । सौधन्वना यदि तन्नेव हर्यथ तृतीये घा सवने मादयाध्वै ॥८॥
saral hindee anuvaad
sanvaad sudhanva-putron ko jal ya munyj-ghaas ka anushthaanik dhovan deta hai; yadi donon n bhaaen to teesare som-savan men aanand lene bulaata hai.
RV 1.161.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
आपो भूयिष्ठा इत्येको अब्रवीदग्निर्भूयिष्ठ इत्यन्यो अब्रवीत् । वधर्यन्तीं बहुभ्यः प्रैको अब्रवीदृता वदन्तश्चमसाँ अपिंशत ॥९॥
saral hindee anuvaad
ek jal ko shreshth kahata, doosara agni ko; teesara bahuton ke saamane kisee anishchit varsha ya vidyut-vaahak shakti kee prashansa karata hai. apane-apane saty vachan kahate hue ribhu paatr garhate hain.
RV 1.161.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
श्रोणामेक उदकं गामवाजति मांसमेकः पिंशति सूनयाभृतम् । आ निम्रुचः शकृदेको अपाभरत्किं स्वित्पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः ॥१०॥
saral hindee anuvaad
ek langaree gau ko jal kee or le jaata, doosara kaatane ke phalak par laaya maans kaatata aur teesara sooryaast par apashisht hataata hai. phir richa poochhatee hai ki maata-pita ne is kaary men putron kee kaise sahaayata kee.
RV 1.161.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
उद्वत्स्वस्मा अकृणोतना तृणं निवत्स्वपः स्वपस्यया नरः । अगोह्यस्य यदसस्तना गृहे तदद्येदमृभवो नानु गच्छथ ॥११॥
saral hindee anuvaad
kaushal se tumane oonchaaiyon par ghaas ugaaee aur ghaatiyon men jal ekatr kiya. he ribhuo, jise kuchh chhipa naheen sakata usake ghar men pahale vishraam kiya tha; aaj phir us nidra men n lauto.
RV 1.161.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
सम्मील्य यद्भुवना पर्यसर्पत क्व स्वित्तात्या पितरा व आसतुः । अशपत यः करस्नं व आददे यः प्राब्रवीत्प्रो तस्मा अब्रवीतन ॥१२॥
saral hindee anuvaad
ribhuon ke lokon ke chaaron or chalate samay richa poochhatee hai ki unake poojy maata-pita kahaan rahate hain. yah bataatee hai ki unhonne unake viruddh bhuja uthaane vaale ko shaap diya aur bolane vaale ko uttar diya.
RV 1.161.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
सुषुप्वांस ऋभवस्तदपृच्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत् । श्वानं बस्तो बोधयितारमब्रवीत्संवत्सर इदमद्या व्यख्यत ॥१३॥
saral hindee anuvaad
nidra ke baad ribhu aprachchhann dev se poochhate hain ki unhen kisane jagaaya. rahasyamay sanvaad men bakara kutte ko jagaane vaala bataata aur varsh poorn hone par unakee drishti ya kriya phir khulatee hai.
RV 1.161.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
दिवा यान्ति मरुतो भूम्याग्निरयं वातो अन्तरिक्षेण याति । अद्भिर्याति वरुणः समुद्रैर्युष्माँ इच्छन्तः शवसो नपातः ॥१४॥
saral hindee anuvaad
marut aakaash men, agni prithvee par aur vaayu madhyalok men chalata hai. varun samudron ke ekatr jal sahit aate hain; sab tum shakti-putron kee upasthiti chaahate hain.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 205752. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
