Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 141ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 141Rigveda Mandala 1 Sukta 141
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
13 mein se 0 mantra complete
RV 1.141.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
बळित्था तद्वपुषे धायि दर्शतं देवस्य भर्गः सहसो यतो जनि । यदीमुप ह्वरते साधते मतिरृतस्य धेना अनयन्त सस्रुतः ॥१॥
saral hindee anuvaad
nishchay hee dev ka darshaneey tej sundar roop men sthaapit hua, kyonki agni shakti se janma. prerit vichaar usakee or murata hai to stuti saphal hotee; rit kee bahatee vaaniyaan use nikat laaee hain.
RV 1.141.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
पृक्षो वपुः पितुमान्नित्य आ शये द्वितीयमा सप्तशिवासु मातृषु । तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे दशप्रमतिं जनयन्त योषणः ॥२॥
saral hindee anuvaad
ek roop men agni poshan men nirantar rahata; doosare men saat shubh maataaon ke beech usaka ghar hai. teesare men yuvatiyaan vrishabh ko utpann karateen taaki usakee samriddhi duhee jaae aur das usake saath jure rahen.
RV 1.141.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
निर्यदीं बुध्नान्महिषस्य वर्पस ईशानासः शवसा क्रन्त सूरयः । यदीमनु प्रदिवो मध्व आधवे गुहा सन्तं मातरिश्वा मथायति ॥३॥
saral hindee anuvaad
samarth rishiyon ne agni ko mahaabalee ke adbhut roop kee gaharaaee se prakat kiya. praacheen dinon samaan maatarishvan chhipe agni ko manthan se nikaalata hai, madhur arpan ke mishran hetu.
RV 1.141.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
प्र यत्पितुः परमान्नीयते पर्या पृक्षुधो वीरुधो दंसु रोहति । उभा यदस्य जनुषं यदिन्वत आदिद्यविष्ठो अभवद्घृणा शुचिः ॥४॥
saral hindee anuvaad
uchchatam pita se laaya gaya, poshan ka bhookha agni vanaspatiyon men adbhut roop se uthata hai. donon shaktiyaan usake janm ko barhaatee hain to sabase yuva agni pavitr aur tejasvee prakat hota hai.
RV 1.141.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
आदिन्मातॄराविशद्यास्वा शुचिरहिंस्यमान उर्विया वि वावृधे । अनु यत्पूर्वा अरुहत्सनाजुवो नि नव्यसीष्ववरासु धावते ॥५॥
saral hindee anuvaad
tab agni maataaon men pravisht hua aur unamen pavitr, ahaanit hokar vyaapak roop se barha. praacheen vegavaan agni jaise pahale kee vriddhi men utha tha, vaise ab naee chhotee vanaspatiyon men daurata hai.
RV 1.141.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
आदिद्धोतारं वृणते दिविष्टिषु भगमिव पपृचानास ऋञ्जते । देवान्यत्क्रत्वा मज्मना पुरुष्टुतो मर्तं शंसं विश्वधा वेति धायसे ॥६॥
saral hindee anuvaad
praatah anushthaanon men ve agni ko hota chunate aur bhag samaan arpan lekar nikat aate hain. bahustut agni sankalp aur shakti se devon tatha marty upaasak ko saajha poshan hetu jorata hai.
RV 1.141.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
वि यदस्थाद्यजतो वातचोदितो ह्वारो न वक्वा जरणा अनाकृतः । तस्य पत्मन्दक्षुषः कृष्णजंहसः शुचिजन्मनो रज आ व्यध्वनः ॥७॥
saral hindee anuvaad
jab poojy agni vaayu se prerit uthata hai to sookhee vriddhi men sarpil chalata, bhakshan karata aur abaadh rahata hai. anek raahon par chalate us pavitr-janma daahak ke kaale maarg men dhool uthatee hai.
RV 1.141.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
रथो न यातः शिक्वभिः कृतो द्यामङ्गेभिररुषेभिरीयते । आदस्य ते कृष्णासो दक्षि सूरयः शूरस्येव त्वेषथादीषते वयः ॥८॥
saral hindee anuvaad
teevr sugarh rath samaan agni apane laal ang aakaash kee or uthaata hai. jise vah jalaata vah kaala parata aur jeev usakee prakhar deepti se vaise hatate jaise virodhee veer ke saamane.
RV 1.141.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
त्वया ह्यग्ने वरुणो धृतव्रतो मित्रः शाशद्रे अर्यमा सुदानवः । यत्सीमनु क्रतुना विश्वथा विभुररान्न नेमिः परिभूरजायथाः ॥९॥
saral hindee anuvaad
he agni, tumhaare dvaara vratadhaaree varun, mitr aur udaar aryama samarth hote hain. sankalp se sarvatr vyaapak tum unhen vaise gherate janme jaise pahie kee nemi teeliyon ko gheratee hai.
RV 1.141.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
त्वमग्ने शशमानाय सुन्वते रत्नं यविष्ठ देवतातिमिन्वसि । तं त्वा नु नव्यं सहसो युवन्वयं भगं न कारे महिरत्न धीमहि ॥१०॥
saral hindee anuvaad
he sabase yuva agni, shram, stuti aur som-nishpaadan karane vaale hetu tum nidhi aur devakripa barhaate ho. isalie ham shakti ke sada yuva, mahaan daan vaale tumhen apane geet men bhag samaan phir sthaapit karate hain.
RV 1.141.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
अस्मे रयिं न स्वर्थं दमूनसं भगं दक्षं न पपृचासि धर्णसिम् । रश्मीँरिव यो यमति जन्मनी उभे देवानां शंसमृत आ च सुक्रतुः ॥११॥
saral hindee anuvaad
hamen shubh uddeshy men lagane vaalee sampada, ghar men rahane vaala saubhaagy aur samarth dhaaran-shakti do. buddhimaan agni donon lokon ko lagaam samaan disha deta aur rit men devon kee sveekriti laata hai.
RV 1.141.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
उत नः सुद्योत्मा जीराश्वो होता मन्द्रः शृणवच्चन्द्ररथः । स नो नेषन्नेषतमैरमूरोऽग्निर्वामं सुवितं वस्यो अच्छ ॥१२॥
saral hindee anuvaad
teevr ashv aur chamakeele rath vaala deept, aanandamay hota hamen sune. buddhimaan agni shreshth maargadarshan se hamen vaanchhit kalyaan aur adhik uttam hit kee or le chale.
RV 1.141.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
अस्ताव्यग्निः शिमीवद्भिरर्कैः साम्राज्याय प्रतरं दधानः । अमी च ये मघवानो वयं च मिहं न सूरो अति निष्टतन्युः ॥१३॥
saral hindee anuvaad
prabhaavee stutiyon se agni kee prashansa kar use sarvochch pratishtha tak uthaaya gaya hai. ye udaar sanrakshak aur ham saath milakar apana prakaash varsha-meghon ke oopar phailate soory samaan vyaapak karen.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 299251. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
