Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 140ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 140Rigveda Mandala 1 Sukta 140
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
13 mein se 0 mantra complete
RV 1.140.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
वेदिषदे प्रियधामाय सुद्युते धासिमिव प्र भरा योनिमग्नये । वस्त्रेणेव वासया मन्मना शुचिं ज्योतीरथं शुक्रवर्णं तमोहनम् ॥१॥
saral hindee anuvaad
vedee par baithe, apane sthaan se prem karane vaale sudeept agni hetu janmasthaan samaan poshan laao. stuti se shuddh dev ko vastr samaan aavrit karo: vah deeptavarn, prakaash-rath vaala aur andhakaar harane vaala hai.
RV 1.140.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
अभि द्विजन्मा त्रिवृदन्नमृज्यते संवत्सरे वावृधे जग्धमी पुनः । अन्यस्यासा जिह्वया जेन्यो वृषा न्यन्येन वनिनो मृष्ट वारणः ॥२॥
saral hindee anuvaad
dvijanma agni trividh aahaar kee or barhata hai, jabaki varsh-chakr men usake khaae hue van phir ugate hain. ek mukh-jihva se vah shreshth vrishabh hai; doosare roop men vishaal haathee samaan van-vriddhi ko khaata hai.
RV 1.140.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
कृष्णप्रुतौ वेविजे अस्य सक्षिता उभा तरेते अभि मातरा शिशुम् । प्राचाजिह्वं ध्वसयन्तं तृषुच्युतमा साच्यं कुपयं वर्धनं पितुः ॥३॥
saral hindee anuvaad
usake donon kaalima lie sahachar janak hilate aur shishu kee or barhate hain. aage barhatee jihva se vah andhakaar hataakar tejee se nikalata hai; use sanbhaalana hai aur vah prajvalak ka bal barhaata hai.
RV 1.140.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
मुमुक्ष्वो मनवे मानवस्यते रघुद्रुवः कृष्णसीतास ऊ जुवः । असमना अजिरासो रघुष्यदो वातजूता उप युज्यन्त आशवः ॥४॥
saral hindee anuvaad
maanav upaasak hetu agni kee teevr jvaalaaen bechain ashvon samaan juratee hain: halke dauratee, kaalee rekhaaen banaatee, vividh gati vaalee, tejee se sarakatee aur vaayu se aage barhatee.
RV 1.140.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
आदस्य ते ध्वसयन्तो वृथेरते कृष्णमभ्वं महि वर्पः करिक्रतः । यत्सीं महीमवनिं प्राभि मर्मृशदभिश्वसन्स्तनयन्नेति नानदत् ॥५॥
saral hindee anuvaad
usakee jvaalaaen sabhee dishaaon men phailakar kaala andhakaar hataatee aur mahaan prakaash dikhaatee hain. vishaal bhoomi par phailate hue vah haanphatee, garjatee dhvani ke saath aage barhata hai.
RV 1.140.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
भूषन्न योऽधि बभ्रूषु नम्नते वृषेव पत्नीरभ्येति रोरुवत् । ओजायमानस्तन्वश्च शुम्भते भीमो न शृङ्गा दविधाव दुर्गृभिः ॥६॥
saral hindee anuvaad
vah bhoore paudhon men maano unhen sajaata hua jhukata aur jhund men vrishabh samaan garjata barhata hai. balavaan hokar apana roop dikhaata aur maano bhayankar seeng hilaata hai, jise rokana kathin hai.
RV 1.140.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
स संस्तिरो विष्टिरः सं गृभायति जानन्नेव जानतीर्नित्य आ शये । पुनर्वर्धन्ते अपि यन्ति देव्यमन्यद्वर्पः पित्रोः कृण्वते सचा ॥७॥
saral hindee anuvaad
kabhee chhipa aur kabhee prakat agni un jvaalaaon men apana sthaan jaanane vaale samaan pakar banaata hai. ve phir barhateen, divy shakti paateen aur milakar apane donon janakon ko naya roop detee hain.
RV 1.140.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
तमग्रुवः केशिनीः सं हि रेभिर ऊर्ध्वास्तस्थुर्मम्रुषीः प्रायवे पुनः । तासां जरां प्रमुञ्चन्नेति नानददसुं परं जनयञ्जीवमस्तृतम् ॥८॥
saral hindee anuvaad
lambee laton jaisee jvaalaaen use gheratee hain; bujh jaane par bhee ve jeevit agni se milane phir oopar uthatee hain. unakee jara hataata vah garjata aata aur unamen naya, ajey jeevan jagaata hai.
RV 1.140.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
अधीवासं परि मातू रिहन्नह तुविग्रेभिः सत्वभिर्याति वि ज्रयः । वयो दधत्पद्वते रेरिहत्सदानु श्येनी सचते वर्तनीरह ॥९॥
saral hindee anuvaad
maata prithvee ka aavaran chaatata teevr agni door tak phailata hai aur jeev tejee se hatate hain. vah chalane vaalon ko oorja deta, phir bhee chaaron or chaatate usake maarg ke peechhe kaalee raah rah jaatee hai.
RV 1.140.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
अस्माकमग्ने मघवत्सु दीदिह्यध श्वसीवान्वृषभो दमूनाः । अवास्या शिशुमतीरदीदेर्वर्मेव युत्सु परिजर्भुराणः ॥१०॥
saral hindee anuvaad
he agni, hamaare udaar grihon men ghar ke balavaan phunphakaarate vrishabh samaan chamako. shaishav ke aavaran utaarakar prajvalit ho aur sangharsh men kavach samaan samudaay ko chaaron or se suraksha do.
RV 1.140.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
इदमग्ने सुधितं दुर्धितादधि प्रियादु चिन्मन्मनः प्रेयो अस्तु ते । यत्ते शुक्रं तन्वो रोचते शुचि तेनास्मभ्यं वनसे रत्नमा त्वम् ॥११॥
saral hindee anuvaad
he agni, yah sugathit praarthana tumhen kisee apoorn vichaar se adhik priy ho, bhale vah bhee tumhen bhaaya ho. he pavitr, apane roop se chamakate tej dvaara hamaare lie moolyavaan samriddhi praapt karo.
RV 1.140.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
रथाय नावमुत नो गृहाय नित्यारित्रां पद्वतीं रास्यग्ने । अस्माकं वीराँ उत नो मघोनो जनाँश्च या पारयाच्छर्म या च ॥१२॥
saral hindee anuvaad
hamaaree yaatra aur grih hetu, he agni, sada patavaarayukt aur nishchit gati vaalee susajjit nauka kee chhavi pradaan karo. vah hamaare vanshajon aur udaar janon ke samudaay ko paar pahunchaakar vishvasaneey aashray bane.
RV 1.140.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
अभी नो अग्न उक्थमिज्जुगुर्या द्यावाक्षामा सिन्धवश्च स्वगूर्ताः । गव्यं यव्यं यन्तो दीर्घाहेषं वरमरुण्यो वरन्त ॥१३॥
saral hindee anuvaad
he agni, hamaaree stuti kripaapoorvak sveekaaro. dyau-prithvee aur svatah bahatee nadiyaan gau-sampada, ann tatha deergh dinon ka poshan laaen; arun ushaaen hamaare lie shreshth hit chunen.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 401272. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
