Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 113ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 113Rigveda Mandala 1 Sukta 113
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
20 mein se 0 mantra complete
RV 1.113.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरागाच्चित्रः प्रकेतो अजनिष्ट विभ्वा । यथा प्रसूता सवितुः सवायँ एवा रात्र्युषसे योनिमारैक् ॥१॥
saral hindee anuvaad
jyotiyon men shreshth jyoti a gaee; ujjval, door tak phailane vaala prakaash utpann hua. savitri kee prerana ke anusaar raatri ne usha ke lie prakat hone ka sthaan chhor diya.
RV 1.113.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगु कृष्णा सदनान्यस्याः । समानबन्धू अमृते अनूची द्यावा वर्णं चरत आमिनाने ॥२॥
saral hindee anuvaad
ujjval usha apanee prakaashamaan santaan ke saath a gaee aur andheree raatri ne apana sthaan chhor diya. ek hee bandhan se juree, ek-doosare ke peechhe chalatee amar joree rang badalate hue aakaash men aage barhatee hai.
RV 1.113.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे । न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे ॥३॥
saral hindee anuvaad
donon bahanon ka maarg samaan aur anant hai; dev-vyavastha men ve baaree-baaree us par chalatee hain. sugathit, roop men bhinn par ek man vaalee raatri aur usha n takaraatee hain, n rukatee hain.
RV 1.113.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
भास्वती नेत्री सूनृतानामचेति चित्रा वि दुरो न आवः । प्रार्प्या जगद्व्यु नो रायो अख्यदुषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥४॥
saral hindee anuvaad
madhur-saty vaaniyon kee prakaashamaan netree prakat huee; deeptimatee usha ne hamaare dvaar khol die. jagat ko gati dekar vah usakee sanpadaaen dikhaatee aur sabhee praaniyon ko jagaatee hai.
RV 1.113.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
जिह्मश्ये चरितवे मघोन्याभोगय इष्टये राय उ त्वम् । दभ्रं पश्यद्भ्य उर्विया विचक्ष उषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥५॥
saral hindee anuvaad
daanee usha soe hue jan ko uthaatee hai: kisee ko upabhog, kisee ko upaasana aur kisee ko aajeevika kee or. vah kam dekhane vaalon ke lie vyaapak drishti kholatee aur sabhee praaniyon ko jagaatee hai.
RV 1.113.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
क्षत्राय त्वं श्रवसे त्वं महीया इष्टये त्वमर्थमिव त्वमित्यै । विसदृशा जीविताभिप्रचक्ष उषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥६॥
saral hindee anuvaad
usha kisee ko uttaradaayitv, kisee ko yash, mahaanata, upaasana, laabh ya karm kee or jagaatee hai. vah jeevan chalaane ke vividh maarg dikhaakar sabhee praaniyon ko uthaatee hai.
RV 1.113.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि व्युच्छन्ती युवतिः शुक्रवासाः । विश्वस्येशाना पार्थिवस्य वस्व उषो अद्येह सुभगे व्युच्छ ॥७॥
saral hindee anuvaad
dyau kee putree dikhaaee dee, prakaash-vastr pahane udit hotee yuvatee. he saubhaagyavatee usha, samast paarthiv sanpada kee adhishthaatree, aaj yahaan hamaare lie chamako.
RV 1.113.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
परायतीनामन्वेति पाथ आयतीनां प्रथमा शश्वतीनाम् । व्युच्छन्ती जीवमुदीरयन्त्युषा मृतं कं चन बोधयन्ती ॥८॥
saral hindee anuvaad
aane vaalee anant ushaaon men pahalee hokar vah beetee ushaaon ke maarg par chalatee hai. udit usha jeeviton ko aage barhaatee hai; vah kisee mrit jan ko naheen jagaatee.
RV 1.113.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
उषो यदग्निं समिधे चकर्थ वि यदावश्चक्षसा सूर्यस्य । यन्मानुषान्यक्ष्यमाणाँ अजीगस्तद्देवेषु चकृषे भद्रमप्नः ॥९॥
saral hindee anuvaad
he usha, tum agni ko prajvalit karaatee, soory ke netr se jagat prakat karatee aur upaasana ke ichchhuk manushyon ko jagaatee ho. is prakaar tum devon ke beech shubh kaary karatee ho.
RV 1.113.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
कियात्या यत्समया भवाति या व्यूषुर्याश्च नूनं व्युच्छान् । अनु पूर्वाः कृपते वावशाना प्रदीध्याना जोषमन्याभिरेति ॥१०॥
saral hindee anuvaad
jo ushaaen chamak chukeen aur jo aage chamakengee, ve kitane kaal men ek kram banaatee hain? yah usha poorv ushaaon kee or aakaanksha se chalatee, tej chamakatee aur any ushaaon se prasannataapoorvak juratee hai.
RV 1.113.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
ईयुष्टे ये पूर्वतरामपश्यन्व्युच्छन्तीमुषसं मर्त्यासः । अस्माभिरू नु प्रतिचक्ष्याभूदो ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान् ॥११॥
saral hindee anuvaad
jin manushyon ne pahale kee usha ko udit hote dekha tha, ve chale gae. ab vah hamen dikhaaee detee hai aur jo use aage ke samay men dekhenge, ve nikat a rahe hain.
RV 1.113.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती । सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ ॥१२॥
saral hindee anuvaad
dvesh door karane vaalee, rit se utpann aur rit kee raksha karatee usha anugrah laatee aur madhur-saty vaaniyaan jagaatee hai. dev-samaagam ke lie mangalamay saamagree laatee huee he shreshth usha, aaj yahaan chamako.
RV 1.113.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
शश्वत्पुरोषा व्युवास देव्यथो अद्येदं व्यावो मघोनी । अथो व्युच्छादुत्तराँ अनु द्यूनजरामृता चरति स्वधाभिः ॥१३॥
saral hindee anuvaad
daanee devee usha poorvakaal men nirantar chamakee aur aaj is jagat ko prakat karatee hai. vah aage ke dinon men bhee chamakegee, apanee sahaj shaktiyon se ajar-amar kram men chalatee huee.
RV 1.113.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
व्यञ्जिभिर्दिव आतास्वद्यौदप कृष्णां निर्णिजं देव्यावः । प्रबोधयन्त्यरुणेभिरश्वैरोषा याति सुयुजा रथेन ॥१४॥
saral hindee anuvaad
devee aakaash kee seemaaon par aabha se chamakatee aur andhera aavaran hataatee hai. jagat ko jagaatee usha arun ashvon ke saath sujute rath par aatee hai.
RV 1.113.15
Mantra 15मंत्र 15Mantra 15
आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकिताना । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत् ॥१५॥
saral hindee anuvaad
jeevan-poshak vaanchhaneey upahaar laatee sachet usha apana ujjval chihn dikhaatee hai. asankhy beetee prabhaaton kee samakaksh aur naveenatam hokar vah aane vaalee anant ujalee prabhaaton men pahalee banee prakat huee.
RV 1.113.16
Mantra 16मंत्र 16Mantra 16
उदीर्ध्वं जीवो असुर्न आगादप प्रागात्तम आ ज्योतिरेति । आरैक्पन्थां यातवे सूर्यायागन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥१६॥
saral hindee anuvaad
utho: jeevit praan phir hamaare paas pahuncha hai. andhera chala gaya aur prakaash a raha hai. usha ne soory ke chalane ka maarg chhora; ham us samay aur sthaan par pahunche jahaan jeevan aage chalata hai.
RV 1.113.17
Mantra 17मंत्र 17Mantra 17
स्यूमना वाच उदियर्ति वह्नि स्तवानो रेभ उषसो विभातीः । अद्या तदुच्छ गृणते मघोन्यस्मे आयुर्नि दिदीहि प्रजावत् ॥१७॥
saral hindee anuvaad
stuti karata purohit aur gaayak deept ushaaon ke lie sookt men bunee vaaniyaan uthaata hai. he daanee, aaj gaayak ke lie chamako aur hamaare oopar bhaavee peerhiyon sahit phalata jeevan prakaashit karo.
RV 1.113.18
Mantra 18मंत्र 18Mantra 18
या गोमतीरुषसः सर्ववीरा व्युच्छन्ति दाशुषे मर्त्याय । वायोरिव सूनृतानामुदर्के ता अश्वदा अश्नवत्सोमसुत्वा ॥१८॥
saral hindee anuvaad
madhur vaaniyon ke utkarsh par som dabaane vaala un ushaaon ka anugrah paae jo daanee manushy ke lie chamakatee aur gau, ashv tatha samarth sadasyon se poorn samudaay kee sanpannata laatee hain.
RV 1.113.19
Mantra 19मंत्र 19Mantra 19
माता देवानामदितेरनीकं यज्ञस्य केतुर्बृहती वि भाहि । प्रशस्तिकृद्ब्रह्मणे नो व्युच्छा नो जने जनय विश्ववारे ॥१९॥
saral hindee anuvaad
devon kee maata, aditi ka tejasvee mukh aur yajny ka sanket, he mahaan usha, chamako. hamaaree pavitr vaanee ko maan do aur he sarvadaatree, hamaare samudaay ko janon ke beech phalane do.
RV 1.113.20
Mantra 20मंत्र 20Mantra 20
यच्चित्रमप्न उषसो वहन्तीजानाय शशमानाय भद्रम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥२०॥
saral hindee anuvaad
ushaaen upaasak aur gaayak ke lie jo bhee deept, hitakaaree sanpada laatee hain, vah mangal mitr, varun, aditi, sindhu, prithivee aur dyau hamen pradaan karen.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 401270. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
