Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta

Rigveda Mandala 5 Sukta 1ऋग्वेद मण्डल 5 सूक्त 1Rigveda Mandala 5 Sukta 1

Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts

Mandalaमण्डलMandala5
Suktaसूक्तSukta1
Mantrasमंत्रMantra12
RishiऋषिRishibudhagavishthiraavaatreyauबुधगविष्ठिरावात्रेयौbudhagavishthiraavaatreyau
DevataदेवताDevataagnihअग्निःagnih
Chandasछन्दChandastrishtupत्रिष्टुप्trishtup
Reference formatसन्दर्भ प्रारूपReference FormatRV 5.1.1

Structured translationसंरचित अनुवादStructured Translation

Mantra Reading and Studyमंत्र पाठ और अध्ययनMantra Path aur Study

Reading Mode

12 mein se 0 mantra complete

RV 5.1.1

Mantra 1मंत्र 1Mantra 1

अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् । यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सिस्रते नाकमच्छ ॥१॥

saral hindee anuvaad

logon kee samidhaaon se prajvalit agni doodh dene vaalee gaay kee tarah aatee usha ke svaagat men jaagate hain. shaakhaaen oopar uthaate sudrirh vrikshon kee tarah unakee jvaalaaen aakaash kee or barhatee hain.

RV 5.1.2

Mantra 2मंत्र 2Mantra 2

अबोधि होता यजथाय देवानूर्ध्वो अग्निः सुमनाः प्रातरस्थात् । समिद्धस्य रुशददर्शि पाजो महान्देवस्तमसो निरमोचि ॥२॥

saral hindee anuvaad

devataaon kee pooja ke lie hota jaagate hain aur prasannachitt agni bhor men seedhe uth khare hote hain. prajvalit agni ka tej unaka bal prakat karata hai aur mahaan dev andhakaar se baahar aate hain.

RV 5.1.3

Mantra 3मंत्र 3Mantra 3

यदीं गणस्य रशनामजीगः शुचिरङ्क्ते शुचिभिर्गोभिरग्निः । आद्दक्षिणा युज्यते वाजयन्त्युत्तानामूर्ध्वो अधयज्जुहूभिः ॥३॥

saral hindee anuvaad

jab ve apane sevakagan kee sanchaalan-doree ko gati dete hain, tab pavitr agni nirmal doodh se abhishikt hote hain. phir bal dene vaalee aahuti taiyaar hotee hai aur seedhe uthe agni apanee jihvaaon se saamane phailee aahuti peete hain.

RV 5.1.4

Mantra 4मंत्र 4Mantra 4

अग्निमच्छा देवयतां मनांसि चक्षूंषीव सूर्ये सं चरन्ति । यदीं सुवाते उषसा विरूपे श्वेतो वाजी जायते अग्रे अह्नाम् ॥४॥

saral hindee anuvaad

devataaon ke upaasakon ke man agni kee or ekaagr hote hain, jaise aankhen soory kee or muratee hain. jab bhinn rangon vaalee donon ushaaen unhen janm detee hain, tab ve din ke aaranbh men balavaan shvet ashv kee tarah prakat hote hain.

RV 5.1.5

Mantra 5मंत्र 5Mantra 5

जनिष्ट हि जेन्यो अग्रे अह्नां हितो हितेष्वरुषो वनेषु । दमेदमे सप्त रत्ना दधानोऽग्निर्होता नि षसादा यजीयान् ॥५॥

saral hindee anuvaad

shreshth agni din ke aaranbh men janm lete hain aur suvyavasthit kaashth ke beech laal aabha se chamakate hain. pratyek ghar men saat ratn pradaan karate hue ve yajny men atyant kushal hota ke roop men apana sthaan grahan karate hain.

RV 5.1.6

Mantra 6मंत्र 6Mantra 6

अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयानुपस्थे मातुः सुरभा उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनामुत मध्य इद्धः ॥६॥

saral hindee anuvaad

yajny men atyant kushal hota agni apanee maata kee god men sugandhit sthaan par baithate hain. yuva, jnyaanee, anek sthaanon men rahane vaale aur rit ka paalan karane vaale agni unheen logon ke beech prajvalit hote hain jinaka ve poshan karate hain.

RV 5.1.7

Mantra 7मंत्र 7Mantra 7

प्र णु त्यं विप्रमध्वरेषु साधुमग्निं होतारमीळते नमोभिः । आ यस्ततान रोदसी ऋतेन नित्यं मृजन्ति वाजिनं घृतेन ॥७॥

saral hindee anuvaad

ve shraddhaapoorvak agni kee stuti karate hain, jo prerit jnyaanee aur yajny men nipun hota hain. ve un balavaan agni ka nirantar ghrit se abhishek karate hain, jinhonne rit dvaara aakaash aur prithvee ka vistaar kiya.

RV 5.1.8

Mantra 8मंत्र 8Mantra 8

मार्जाल्यो मृज्यते स्वे दमूनाः कविप्रशस्तो अतिथिः शिवो नः । सहस्रशृङ्गो वृषभस्तदोजा विश्वाँ अग्ने सहसा प्रास्यन्यान् ॥८॥

saral hindee anuvaad

ghar ke poojaneey rakshak kee apane hee ghar men seva hotee hai. ve rishiyon dvaara prashansit hamaare kalyaanakaaree atithi hain. he agni, hajaar seengon vaale vrishabh aur aise paraakramee dev, aap bal men sabhee doosaron se barhakar hain.

RV 5.1.9

Mantra 9मंत्र 9Mantra 9

प्र सद्यो अग्ने अत्येष्यन्यानाविर्यस्मै चारुतमो बभूथ । ईळेन्यो वपुष्यो विभावा प्रियो विशामतिथिर्मानुषीणाम् ॥९॥

saral hindee anuvaad

he agni, jisake saamane aap apana sabase manohar roop prakat karate hain, usake lie aap sheeghr hee sabhee doosaron se barhakar hote hain. stutiyogy, sundar aur tejasvee aap maanav samudaayon ke priy atithi hain.

RV 5.1.10

Mantra 10मंत्र 10Mantra 10

तुभ्यं भरन्ति क्षितयो यविष्ठ बलिमग्ने अन्तित ओत दूरात् । आ भन्दिष्ठस्य सुमतिं चिकिद्धि बृहत्ते अग्ने महि शर्म भद्रम् ॥१०॥

saral hindee anuvaad

he agni, sabase yuva dev, log paas aur door se aapake lie bhent laate hain. jo aapakee sarvaadhik stuti karata hai, usakee shraddhaapoorn praarthana par dhyaan den, kyonki aapaka aashray vishaal, samarth aur kalyaanakaaree hai.

RV 5.1.11

Mantra 11मंत्र 11Mantra 11

आद्य रथं भानुमो भानुमन्तमग्ने तिष्ठ यजतेभिः समन्तम् । विद्वान्पथीनामुर्वन्तरिक्षमेह देवान्हविरद्याय वक्षि ॥११॥

saral hindee anuvaad

he tejasvee agni, aaj poojaneey devataaon ke saath apane prakaashamaan rath par charhen. vishaal antariksh ke maargon ko jaanane vaale aap devataaon ko aahuti grahan karane yahaan laaen.

RV 5.1.12

Mantra 12मंत्र 12Mantra 12

अवोचाम कवये मेध्याय वचो वन्दारु वृषभाय वृष्णे । गविष्ठिरो नमसा स्तोममग्नौ दिवीव रुक्ममुरुव्यञ्चमश्रेत् ॥१२॥

saral hindee anuvaad

hamane jnyaanee aur pavitr agni ke lie prashansa ke vachan kahe hain, jo balavaan aur oorjasvee vrishabh hain. gavishthir ne shraddhaapoorvak apanee door tak phailane vaalee stuti agni par arpit kee hai, jaise aakaash men svarn aabhooshan rakha ho.

Source Note

Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.

Technical Source Details

Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 368302. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.

Vikash Kumawat

Creator and maintainer

Vikash Kumawat

I maintain SanatanAdhyayan as a structured study space for readers who want to explore Vedas, Upanishads, Puranas, Itihasas, Darshanas, panchang ideas, and Vedic time concepts in a clear way.