Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta
Rigveda Mandala 1 Sukta 91ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 91Rigveda Mandala 1 Sukta 91
Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts
23 mein se 0 mantra complete
RV 1.91.1
Mantra 1मंत्र 1Mantra 1
त्वं सोम प्र चिकितो मनीषा त्वं रजिष्ठमनु नेषि पन्थाम् । तव प्रणीती पितरो न इन्दो देवेषु रत्नमभजन्त धीराः ॥१॥
saral hindee anuvaad
he som, tum prajnya se spasht jaane jaate ho aur hamen sabase seedhe path par le chalate ho. he indu, tumhaare maargadarshan se hamaare vivekee poorvajon ne devon ke beech apanee nidhi ka bhaag paaya.
RV 1.91.2
Mantra 2मंत्र 2Mantra 2
त्वं सोम क्रतुभिः सुक्रतुर्भूस्त्वं दक्षैः सुदक्षो विश्ववेदाः । त्वं वृषा वृषत्वेभिर्महित्वा द्युम्नेभिर्द्युम्न्यभवो नृचक्षाः ॥२॥
saral hindee anuvaad
he som, sankalp-shaktiyon se tum subuddhi aur prabhaavee ho; apanee kshamataaon se atyant daksh aur sarvajny ho. apanee prabal shaktiyon tatha mahima se mahaan hokar, tejon se tejasvee aur manushyon par drishti rakhane vaale bane ho.
RV 1.91.3
Mantra 3मंत्र 3Mantra 3
राज्ञो नु ते वरुणस्य व्रतानि बृहद्गभीरं तव सोम धाम । शुचिष्ट्वमसि प्रियो न मित्रो दक्षाय्यो अर्यमेवासि सोम ॥३॥
saral hindee anuvaad
he som, raaja varun ke niyam tumhaare hain aur tumhaara dhaam vishaal tatha gambheer hai. tum priy mitr ke samaan shuddh aur aryaman kee tarah aadar yogy ho.
RV 1.91.4
Mantra 4मंत्र 4Mantra 4
या ते धामानि दिवि या पृथिव्यां या पर्वतेष्वोषधीष्वप्सु । तेभिर्नो विश्वैः सुमना अहेळन्राजन्सोम प्रति हव्या गृभाय ॥४॥
saral hindee anuvaad
dyau, prithvee, parvaton, vanaspatiyon aur jalon men sthit apane sabhee roopon sahit prasann aur akruddh hokar aao, he raaja som, aur hamaaree haviyaan grahan karo.
RV 1.91.5
Mantra 5मंत्र 5Mantra 5
त्वं सोमासि सत्पतिस्त्वं राजोत वृत्रहा । त्वं भद्रो असि क्रतुः ॥५॥
saral hindee anuvaad
he som, tum satpurushon aur veeron ke svaamee tatha rakshak ho; tum raaja aur vritr-vadhakarta ho. tum shubh sankalp-shakti ho.
RV 1.91.6
Mantra 6मंत्र 6Mantra 6
त्वं च सोम नो वशो जीवातुं न मरामहे । प्रियस्तोत्रो वनस्पतिः ॥६॥
saral hindee anuvaad
he som, tumhaaree ichchha ho ki ham jeevit rahen aur n maren, he stuti-priy vanaspatiyon ke svaamee.
RV 1.91.7
Mantra 7मंत्र 7Mantra 7
त्वं सोम महे भगं त्वं यून ऋतायते । दक्षं दधासि जीवसे ॥७॥
saral hindee anuvaad
he som, tum mahaan saubhaagy dete ho aur rit ka anusaran karane vaale yuva ko jeevan ke lie aavashyak saamarthy pradaan karate ho.
RV 1.91.8
Mantra 8मंत्र 8Mantra 8
त्वं नः सोम विश्वतो रक्षा राजन्नघायतः । न रिष्येत्त्वावतः सखा ॥८॥
saral hindee anuvaad
he raaja som, haani chaahane vaale se chaaron or hamaaree raksha karo; tumhaare jaise dev ka mitr kisee kshati men n pare.
RV 1.91.9
Mantra 9मंत्र 9Mantra 9
सोम यास्ते मयोभुव ऊतयः सन्ति दाशुषे । ताभिर्नोऽविता भव ॥९॥
saral hindee anuvaad
he som, upaasak ke lie upalabdh apanee un aanandadaayak sahaayataaon se hamaare rakshak bano.
RV 1.91.10
Mantra 10मंत्र 10Mantra 10
इमं यज्ञमिदं वचो जुजुषाण उपागहि । सोम त्वं नो वृधे भव ॥१०॥
saral hindee anuvaad
is yajny aur bole gae stavan ko prasannataapoorvak sveekaarate hue sameep aao, he som, aur hamaaree vriddhi men sahaayak bano.
RV 1.91.11
Mantra 11मंत्र 11Mantra 11
सोम गीर्भिष्ट्वा वयं वर्धयामो वचोविदः । सुमृळीको न आ विश ॥११॥
saral hindee anuvaad
pavitr vaanee ke jnyaata hokar ham geeton se tumhaaree mahima barhaate hain, he som; atyant kripaalu hokar hamaare beech aao.
RV 1.91.12
Mantra 12मंत्र 12Mantra 12
गयस्फानो अमीवहा वसुवित्पुष्टिवर्धनः । सुमित्रः सोम नो भव ॥१२॥
saral hindee anuvaad
jeevit samriddhi barhaane vaale, kasht door karane vaale, sanpada khojane aur poshan barhaane vaale som, hamaare achchhe mitr bano.
RV 1.91.13
Mantra 13मंत्र 13Mantra 13
सोम रारन्धि नो हृदि गावो न यवसेष्वा । मर्य इव स्व ओक्ये ॥१३॥
saral hindee anuvaad
he som, hamaare hriday men vaise prasann raho jaise gaayen charaagaah men aur jaise yuva apane ghar men sahaj rahata hai.
RV 1.91.14
Mantra 14मंत्र 14Mantra 14
यः सोम सख्ये तव रारणद्देव मर्त्यः । तं दक्षः सचते कविः ॥१४॥
saral hindee anuvaad
he dev som, jo manushy tumhaaree mitrata men aanand paata hai, usaka saath daksh aur vivekee maneeshee deta hai.
RV 1.91.15
Mantra 15मंत्र 15Mantra 15
उरुष्या णो अभिशस्तेः सोम नि पाह्यंहसः । सखा सुशेव एधि नः ॥१५॥
saral hindee anuvaad
he som, shatrutaapoorn ninda se hamen bachaao aur sankat se raksha karo; hamaare kripaalu mitr bano.
RV 1.91.16
Mantra 16मंत्र 16Mantra 16
आ प्यायस्व समेतु ते विश्वतः सोम वृष्ण्यम् । भवा वाजस्य संगथे ॥१६॥
saral hindee anuvaad
he som, barho aur paripoorn ho; sabhee dishaaon se prabal shakti tumamen ekatr ho. jahaan bal aur poshan milate hain vahaan upasthit raho.
RV 1.91.17
Mantra 17मंत्र 17Mantra 17
आ प्यायस्व मदिन्तम सोम विश्वेभिरंशुभिः । भवा नः सुश्रवस्तमः सखा वृधे ॥१७॥
saral hindee anuvaad
he atyant aanandadaayak som, apane sabhee anshuon, danthalon ya kiranon sahit paripoorn ho; hamaare param yashasvee mitr bano aur hamaaree vriddhi men sahaayak ho.
RV 1.91.18
Mantra 18मंत्र 18Mantra 18
सं ते पयांसि समु यन्तु वाजाः सं वृष्ण्यान्यभिमातिषाहः । आप्यायमानो अमृताय सोम दिवि श्रवांस्युत्तमानि धिष्व ॥१८॥
saral hindee anuvaad
he virodh ko dabaane vaale, poshak ras, bal aur prabal shaktiyaan tumamen ekatr hon. amaratv kee or paripoorn hote hue, he som, dyau men sarvochch yash sthaapit karo.
RV 1.91.19
Mantra 19मंत्र 19Mantra 19
या ते धामानि हविषा यजन्ति ता ते विश्वा परिभूरस्तु यज्ञम् । गयस्फानः प्रतरणः सुवीरोऽवीरहा प्र चरा सोम दुर्यान् ॥१९॥
saral hindee anuvaad
havi se poojit tumhaare sabhee roop is yajny ko chaaron or se aavrit karen. grihasth jeevan barhaane, kathinaaee se paar karaane, veeron se samriddh aur veeron ko bachaane vaale som, hamaare gharon kee or aao.
RV 1.91.20
Mantra 20मंत्र 20Mantra 20
सोमो धेनुं सोमो अर्वन्तमाशुं सोमो वीरं कर्मण्यं ददाति । सादन्यं विदथ्यं सभेयं पितृश्रवणं यो ददाशदस्मै ॥२०॥
saral hindee anuvaad
jo unhen arpan karata hai, som use dudhaaroo gaay, tej ashv aur aisa karmakushal uttaraadhikaaree dete hain jo grihakaary, vidath aur sabha ke yogy tatha pita ko yash dene vaala ho.
RV 1.91.21
Mantra 21मंत्र 21Mantra 21
अषाळ्हं युत्सु पृतनासु पप्रिं स्वर्षामप्सां वृजनस्य गोपाम् । भरेषुजां सुक्षितिं सुश्रवसं जयन्तं त्वामनु मदेम सोम ॥२१॥
saral hindee anuvaad
yuddhon men ajey aur poshan karane vaale, prakaash tatha jal ke vijeta, samudaay ke rakshak, sangharshon men yashasvee aur vijayee som, ham tumhaare saath aanandit hon.
RV 1.91.22
Mantra 22मंत्र 22Mantra 22
त्वमिमा ओषधीः सोम विश्वास्त्वमपो अजनयस्त्वं गाः । त्वमा ततन्थोर्वन्तरिक्षं त्वं ज्योतिषा वि तमो ववर्थ ॥२२॥
saral hindee anuvaad
he som, tumane in sabhee vanaspatiyon, jalon aur gaayon ko utpann kiya; vistrit antariksh phailaaya aur prakaash se andhakaar door kiya.
RV 1.91.23
Mantra 23मंत्र 23Mantra 23
देवेन नो मनसा देव सोम रायो भागं सहसावन्नभि युध्य । मा त्वा तनदीशिषे वीर्यस्योभयेभ्यः प्र चिकित्सा गविष्टौ ॥२३॥
saral hindee anuvaad
he dev som, apane daivee man se, he shaktishaalee, hamaare lie sanpada ka bhaag jeet do. koee tumhen n roke, kyonki tum veery ke svaamee ho; go-sangharsh men donon pakshon ya hamaare donon hiton ke lie vivek karo.
Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.
Technical Source Details
Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 299891. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.
