Rigveda Suktaऋग्वेद सूक्तRigveda Sukta

Rigveda Mandala 1 Sukta 23ऋग्वेद मण्डल 1 सूक्त 23Rigveda Mandala 1 Sukta 23

Quick Factsसंक्षिप्त तथ्यQuick Facts

Mandalaमण्डलMandala1
Suktaसूक्तSukta23
Mantrasमंत्रMantra24
RishiऋषिRishimedhaatithih kaanvah.मेधातिथिः काण्वः।medhaatithih kaanvah.
DevataदेवताDevata1 vaayuh, 2-3 indravaayooh, 4--6 mitraavarunau, 7-9 indro marutvaan, 10-12 vishve devaah, 13-15 pooshaah, 16-22, 23(poorvaardhasy) aapah, 23 (uttaraardhasy), 24 agnih१ वायुः, २-३ इन्द्रवायूः, ४--६ मित्रावरुणौ, ७-९ इन्द्रो मरुत्वान्, १०-१२ विश्वे देवाः, १३-१५ पूषाः, १६-२२, २३(पूर्वार्धस्य) आपः, २३ (उत्तरार्धस्य), २४ अग्निः1 vaayuh, 2-3 indravaayooh, 4--6 mitraavarunau, 7-9 indro marutvaan, 10-12 vishve devaah, 13-15 pooshaah, 16-22, 23(poorvaardhasy) aapah, 23 (uttaraardhasy), 24 agnih
Chandasछन्दChandas1-18 gaayatree, 19 puraushnik, 21 pratishtha, 20, 22-24 anushtup१-१८ गायत्री, १९ पुरउष्णिक्, २१ प्रतिष्ठा, २०, २२-२४ अनुष्टुप्1-18 gaayatree, 19 puraushnik, 21 pratishtha, 20, 22-24 anushtup
Reference formatसन्दर्भ प्रारूपReference FormatRV 1.23.1

Structured translationसंरचित अनुवादStructured Translation

Mantra Reading and Studyमंत्र पाठ और अध्ययनMantra Path aur Study

Reading Mode

24 mein se 0 mantra complete

RV 1.23.1

Mantra 1मंत्र 1Mantra 1

तीव्राः सोमास आ गह्याशीर्वन्तः सुता इमे । वायो तान्प्रस्थितान्पिब ॥१॥

saral hindee anuvaad

ye prabal, abhee nichore aur mishrit som-pey taiyaar hain; he vaayu, aaie aur prastut peyon ko peejie.

RV 1.23.2

Mantra 2मंत्र 2Mantra 2

उभा देवा दिविस्पृशेन्द्रवायू हवामहे । अस्य सोमस्य पीतये ॥२॥

saral hindee anuvaad

ham svarg ko chhoone vaale donon dev indr aur vaayu ko is som ke paan ke lie bulaate hain.

RV 1.23.3

Mantra 3मंत्र 3Mantra 3

इन्द्रवायू मनोजुवा विप्रा हवन्त ऊतये । सहस्राक्षा धियस्पती ॥३॥

saral hindee anuvaad

sahaayata ke lie prerit kavi man ke samaan sheeghr, sahasr netron vaale aur prerit buddhi ke svaamee indr-vaayu ko bulaate hain.

RV 1.23.4

Mantra 4मंत्र 4Mantra 4

मित्रं वयं हवामहे वरुणं सोमपीतये । जज्ञाना पूतदक्षसा ॥४॥

saral hindee anuvaad

ham shuddh dakshata ke saath prakat mitr aur varun ko som-paan ke lie bulaate hain.

RV 1.23.5

Mantra 5मंत्र 5Mantra 5

ऋतेन यावृतावृधावृतस्य ज्योतिषस्पती । ता मित्रावरुणा हुवे ॥५॥

saral hindee anuvaad

main mitr aur varun ko bulaata hoon, jo rit dvaara rit ko barhaate aur usake deept prakaash ke svaamee hain.

RV 1.23.6

Mantra 6मंत्र 6Mantra 6

वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः ॥६॥

saral hindee anuvaad

varun hamaare pramukh rakshak hon aur mitr sabhee sahaayataaon se hamaaree raksha karen; donon hamen uttam daan se sampann karen.

RV 1.23.7

Mantra 7मंत्र 7Mantra 7

मरुत्वन्तं हवामह इन्द्रमा सोमपीतये । सजूर्गणेन तृम्पतु ॥७॥

saral hindee anuvaad

ham maruton sahit indr ko som-paan ke lie bulaate hain; ve apane gan ke saath tript hon.

RV 1.23.8

Mantra 8मंत्र 8Mantra 8

इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥८॥

saral hindee anuvaad

indr ke netritv vaale aur poosha ke daan se sambaddh divy marut-gano, aap sabhee meree pukaar sunie.

RV 1.23.9

Mantra 9मंत्र 9Mantra 9

हत वृत्रं सुदानव इन्द्रेण सहसा युजा । मा नो दुःशंस ईशत ॥९॥

saral hindee anuvaad

he udaar maruto, shaktishaalee indr ko saathee banaakar vritr ko maaro; koee durbhaavanaapoorn shatru ham par adhikaar n kare.

RV 1.23.10

Mantra 10मंत्र 10Mantra 10

विश्वान्देवान्हवामहे मरुतः सोमपीतये । उग्रा हि पृश्निमातरः ॥१०॥

saral hindee anuvaad

ham prishni kee prachand santaan maruton sahit sabhee devon ko som-paan ke lie bulaate hain.

RV 1.23.11

Mantra 11मंत्र 11Mantra 11

जयतामिव तन्यतुर्मरुतामेति धृष्णुया । यच्छुभं याथना नरः ॥११॥

saral hindee anuvaad

vijetaaon kee garjana ke samaan maruton ka saahasee naad aage barhata hai, jab he veero, aap shobha se chalate hain.

RV 1.23.12

Mantra 12मंत्र 12Mantra 12

हस्काराद्विद्युतस्पर्यतो जाता अवन्तु नः । मरुतो मृळयन्तु नः ॥१२॥

saral hindee anuvaad

hansatee huee bijalee kee chamak se chaaron or janme marut hamaaree raksha karen aur ham par kripa karen.

RV 1.23.13

Mantra 13मंत्र 13Mantra 13

आ पूषञ्चित्रबर्हिषमाघृणे धरुणं दिवः । आजा नष्टं यथा पशुम् ॥१३॥

saral hindee anuvaad

he deept poosha, rang-birange kush par sthit aakaash ke dhaarak ko khoe pashu kee tarah khojakar yahaan le aaie.

RV 1.23.14

Mantra 14मंत्र 14Mantra 14

पूषा राजानमाघृणिरपगूळ्हं गुहा हितम् । अविन्दच्चित्रबर्हिषम् ॥१४॥

saral hindee anuvaad

deept poosha ne rang-birange kush par gupt sthaan men chhipe raaja ko khoj liya.

RV 1.23.15

Mantra 15मंत्र 15Mantra 15

उतो स मह्यमिन्दुभिः षड्युक्ताँ अनुसेषिधत् । गोभिर्यवं न चर्कृषत् ॥१५॥

saral hindee anuvaad

ve mere lie som-boondon se juree chhah vastuon ko kram se laaen, jaise kisaan bailon se jau ke lie baar-baar bhoomi jotata hai.

RV 1.23.16

Mantra 16मंत्र 16Mantra 16

अम्बयो यन्त्यध्वभिर्जामयो अध्वरीयताम् । पृञ्चतीर्मधुना पयः ॥१६॥

saral hindee anuvaad

maatriroop jal, yajny-sevakon kee bahanon kee tarah apane maargon se chalate hue doodh men madhurata milaate hain.

RV 1.23.17

Mantra 17मंत्र 17Mantra 17

अमूर्या उप सूर्ये याभिर्वा सूर्यः सह । ता नो हिन्वन्त्वध्वरम् ॥१७॥

saral hindee anuvaad

soory ke paas sthit aur soory se sanyukt jal hamaare yajny ko aage barhaaen.

RV 1.23.18

Mantra 18मंत्र 18Mantra 18

अपो देवीरुप ह्वये यत्र गावः पिबन्ति नः । सिन्धुभ्यः कर्त्वं हविः ॥१८॥

saral hindee anuvaad

main un divy jalon ko bulaata hoon jahaan hamaaree gaayen peetee hain; bahatee nadiyon ko havi arpit kee jaanee hai.

RV 1.23.19

Mantra 19मंत्र 19Mantra 19

अप्स्वन्तरमृतमप्सु भेषजमपामुत प्रशस्तये । देवा भवत वाजिनः ॥१९॥

saral hindee anuvaad

jalon ke bheetar jeevanadaayee saar aur upachaarak tatv hai; he devo, jalon kee prashansa men samarth bano.

RV 1.23.20

Mantra 20मंत्र 20Mantra 20

अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा । अग्निं च विश्वशम्भुवमापश्च विश्वभेषजीः ॥२०॥

saral hindee anuvaad

som ne mujhase kaha: jalon ke bheetar upachaarak tatv aur sabaka kalyaan karane vaale agni hain; jal upachaar-shakti se sampann hain.

RV 1.23.21

Mantra 21मंत्र 21Mantra 21

आपः पृणीत भेषजं वरूथं तन्वे मम । ज्योक्च सूर्यं दृशे ॥२१॥

saral hindee anuvaad

he jalo, mere shareer ko upachaarak suraksha do, taaki main deerghakaal tak soory ko dekh sakoon.

RV 1.23.22

Mantra 22मंत्र 22Mantra 22

इदमापः प्र वहत यत्किं च दुरितं मयि । यद्वाहमभिदुद्रोह यद्वा शेप उतानृतम् ॥२२॥

saral hindee anuvaad

he jalo, mujhamen jo bhee dosh hai use baha le jaao: kiya hua chhal, jhoothee shapath ya bola hua asaty.

RV 1.23.23

Mantra 23मंत्र 23Mantra 23

आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि । पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा ॥२३॥

saral hindee anuvaad

aaj main jalon men gaya aur unake saar se mila. he poshanavaan agni, aaie aur mujhe tej se sanyukt keejie.

RV 1.23.24

Mantra 24मंत्र 24Mantra 24

सं माग्ने वर्चसा सृज सं प्रजया समायुषा । विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्रो विद्यात्सह ऋषिभिः ॥२४॥

saral hindee anuvaad

he agni, mujhe tej, santaan aur deergh aayu se jorie; dev mere is karm ko jaanen aur rishiyon sahit indr bhee ise jaanen.

Source Note

Yeh page educational aur devotional study ke liye Rigveda references present karta hai. Sanskrit mantra text Sanskrit Wikisource - Rigveda Sukta text ke recorded revision se attributed hai aur recorded reuse status Creative Commons Attribution-ShareAlike hai. Commentary aur modern translations source se import nahi kiye gaye hain. Is page ka translation Sanatan Adhyayan ka original editorial work hai, jise independently taiyar karke listed references se cross-check kiya gaya hai. Agar aapko copyright ya attribution se judi koi dikkat dikhe, to humse sampark karein.

Technical Source Details

Content used: Sanskrit mantra text from the page poem section only; commentary and modern translations are excluded. Imported from Wikisource revision 401825. The import intentionally excludes Sayana commentary and page formatting.

Vikash Kumawat

Creator and maintainer

Vikash Kumawat

I maintain SanatanAdhyayan as a structured study space for readers who want to explore Vedas, Upanishads, Puranas, Itihasas, Darshanas, panchang ideas, and Vedic time concepts in a clear way.